A patient cured is a customer lost.

 

A patient cured is a customer lost.

 

( δεν χρειάζεται να έχετε λογαριασμό στο facebook για να το δείτε. Απλά κλείστε το πρώτο εικονίδιο του facebook που θα αναδυθεί και θα σας αποκαλυφθεί το βιντεάκι, και μετά πατήστε και ένα σύμβολο ηχείου πάνω δεξιά στην εικόνα του βίντεο αν θέλετε να έχετε και ήχο  ):

https://www.facebook.com/reel/1533522585109508

Σχεδόν όλη η Κοινωνική Ιατρική, μέσα σε δύο εικόνες:

 

A Framework for Public Health Action: The Health Impact Pyramid.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2836340/?fbclid=IwAR2UJoX6G21QooQmaxuc0LOTutdHN_8s8BHNpQj27q_qD29Tb295Hcn7o6A

Κάντε απλό αριστερό κλικ πάνω στις οθόνες για να τις μεγεθύνετε:

Η πανδημία και η σουηδική τραγωδία

Tο παρακάτω άρθρο: Κάνει μία εξαιρετική περιγραφή του πως λειτουργεί το Σουηδικό Κράτος και εξηγεί πράγματα που δεν τα ξέρει ούτε ο μέσος Σουηδός (αυτός είναι και ο λόγος που το βάζω στο blog μου).  Έχει όμως, κατά την γνώμη μου, άκυρο τίτλο και καταλήγει σε λάθος Ιατρικά συμπεράσματα. 

Όσον αφορά την πανδημία του Κοροναϊού η κάθε χώρα θα κάνει τελικό "ταμείο" σε περίπου 3 χρόνια από τώρα. Πάντα βέβαια θα υπάρχουν και αβεβαιότητες π.χ. πόσο αξιόπιστες είναι οι στατιστικές της. Και βέβαια είναι σχεδόν αδύνατον να συγκρίνει κανείς την μια χώρα με την άλλη. (Π.χ. η Καβάλα σε καραντίνα μου θύμιζε πολύ πως ήταν χωρίς καραντίνα η περίπου ομοίου πληθυσμού Σουηδική πόλη Växjö στην οποία είχα ζήσει μερικά χρόνια πριν. Επίσης δεν συγκρίνεται η πληθώρα των Γηροκομείων της Σουηδίας με τα σαφώς λιγότερα Ελληνικά Γηροκομεία. Ούτε συγκρίνεται ο χειμώνας της Σουηδίας με τον χειμώνα της Ελλάδας).

Αργύρης Αργυρίου

Γενικός - Οικογενειακός Ιατρός

www.argiriou.se

27-06-2020 www.metarithmisi.gr

Του Φώτη Θεοδωρίδη και του Μιχάλη Κυριακίδη.

Ο Φώτης Θεοδωρίδης είναι καθηγητής στον τομέα οργάνωσης και διοίκησης του Νότιου Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης (Södertörns högskola). Ο Μιχάλης Κυριακίδης είναι δημοσιογράφος, διευθυντής σύνταξης της «Μ»

Με 5.000 νεκρούς, από τους οποίους 50% περίπου στο σύστημα φροντίδας ηλικιωμένων (25% σε γηροκομεία και 25% σε βοήθεια στο σπίτι), δεν μπορούμε παρά να μιλάμε για αποτυχία της σουηδικής στρατηγικής αντιμετώπισης της επιδημίας του κορωνοϊού. Η σουηδική κυβέρνηση συνεχίζει να το αρνείται, αλλά η συζήτηση για τα αίτιά της έχει ήδη αρχίσει στη Σουηδία.

Σε ένα πρώτο επίπεδο, το λάθος μπορεί να εντοπιστεί στην ίδια τη στρατηγική: To ότι έθεσε κανόνες συμπεριφοράς των πολιτών, περίπου όπως όλες οι άλλες χώρες, χωρίς όμως αυστηρά μέτρα επιτήρησης και τιμωρίας, ελπίζοντας στην αυτοπειθαρχία των πολιτών – αυτό που τελικά κάνει σήμερα όλη η Ευρώπη – αλλά και σε μια μη ομολογούμενη προσδοκία ανώδυνης εξάπλωσης του ιού που θα οδηγούσε στην «ανοσία της αγέλης».

Η ίδια η κυβέρνηση εντοπίζει τα λάθη σε κάποιες άστοχες αρχικές επιλογές (επέτρεψε ταξίδια χειμερινών διακοπών σε Ιταλία και Αυστρία και δεν έλεγξε επαρκώς τους επιστρέφοντες, οι οποίοι μάλιστα μολύνοντας τους οδηγούς ταξί μετέδωσαν τον ιό και στις μεταναστευτικές συνοικίες της Στοκχόλμης) και στο ότι δεν γνώριζε, από την μια, τις ελλείψεις αποθεμάτων υγειονομικού υλικού (αναπνευστήρες, μάσκες, αντισηπτικά, φάρμακα, κτλ.) και, από την άλλη, τα προβλήματα οργάνωσης του συστήματος φροντίδας ηλικιωμένων.

Παράδοξο επιχείρημα, διότι αναγνωρίζει πως η στρατηγική στηρίχθηκε σε ελλιπή γνώση. Τελικά βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα είτε να κατευθύνει το περιορισμένο υγειονομικό υλικό προς τα νοσοκομεία, είτε προς το σύστημα φροντίδας ηλικιωμένων, επιλέγοντας βέβαια τα πρώτα. Γιατί όμως αυτές οι ελλείψεις αποθεμάτων και γιατί αυτά τα προβλήματα οργάνωσης;

Η αρθρογράφος Ewa Stenberg, της μεγαλύτερης πρωινής εφημερίδας Dagens Nyheter, αναζητά την πηγή των λαθών στην ίδια την αποκεντρωμένη δομή οργάνωσης του σουηδικού κράτους. Από τη μια πλευρά, μια προηγμένη μορφή πρώτου (δήμοι) και δεύτερου (περιφέρειες) βαθμού αυτοδιοίκησης, όπου κάθε δήμος ορίζει την δική του φορολογία (η οποία αποτελεί και την κύρια φορολογία στην Σουηδία). Από την άλλη, οι περιορισμένες εξουσίες των υπουργείων. Τα υπουργεία διοικούν τις δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς με τη νομοθεσία και με ετήσιες εγκυκλίους που περιγράφουν τις προτεραιότητες και τους στόχους, χωρίς δικαίωμα επέμβασης στην καθημερινή τους δράση. Οι υπηρεσίες και οργανισμοί έχουν την αποκλειστική ευθύνη παροχής υπηρεσιών ακόμη και σε συνθήκες κρίσης (φυσικές καταστροφές, πόλεμος ή πανδημία), για τις οποίες οφείλουν, σύμφωνα με τον νόμο, να προετοιμαστούν.

Αποκαλύφθηκε λοιπόν ότι ούτε οι περιφέρειες, ούτε οι δήμοι είχαν αποθέματα υγειονομικού υλικού ήδη από την δεκαετία του 2000, παρά τις σχετικές οδηγίες. Ταυτόχρονα, προσπάθειες κεντρικού συντονισμού της αγοράς και κατανομής υγειονομικού υλικού καθυστέρησαν σημαντικά λόγω της σύγχυσης αρμοδιοτήτων και ευθυνών (πέραν της περιορισμένης διεθνώς προσφοράς). Έτσι, κατά την Ewa Stenberg, άρχισαν οι αλληλοκατηγορίες, με την κεντρική κυβέρνηση να αποδίδει το πρόβλημα στην έλλειψη ετοιμότητας των περιφερειών και δήμων, οι οποίοι με τη σειρά τους μιλούν για έλλειψη κεντρικού συντονισμού.

Ωστόσο, η αναζήτηση της πηγής των λαθών στο αποκεντρωμένο μοντέλο διοίκησης, είναι άκρως προβληματική, διότι μεταξύ πολλών άλλων παραγνωρίζει ότι το φημισμένο σε όλον τον κόσμο σουηδικό μοντέλο κοινωνικού κράτους, αλλά και το κράτος προνοίας γενικά, στηρίχθηκε σε αυτό το μοντέλο και ιδιαίτερα σε τούτο: στην δημιουργία σχετικά ανεξάρτητων (προς την τρέχουσα πολιτική ρητορική) επαγγελματικών (με την έννοια professional) γραφειοκρατιών, στελεχωμένων από εξειδικευμένους και ευσυνείδητους υπαλλήλους, οι οποίοι συγκεντρώνουν πληροφορίες, παίρνουν αποφάσεις και δρουν με βάση το συμφέρον και την ηθική των νόμων και τις πολιτικής.

Αναφερόμαστε στο ιδεότυπο γραφειοκρατίας του Μαξ Βέμπερ, σύμφωνα με το οποίο, το κράτος/εξουσία βρίσκεται στην διοίκηση ως θεσμός (στο «γραφείο» ή την αρχαιοελληνική «αρχή», στους νόμους και κανονισμούς που την προσδιορίζουν) και όχι στους ανθρώπους που την επανδρώνουν, που ούτε η ίδια η πολιτική μπορεί εύκολα να διαφθείρει. Η ανάπτυξη των δυτικών κοινωνιών και ιδιαίτερα των βόρειων ευρωπαϊκών χωρών στηρίχθηκε στην σταδιακή δημιουργία επί 200 και πλέον χρόνια μιας τέτοιας γραφειοκρατικής οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης, αλλά και στις σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ της πολιτικής, από την μια, και των επαγγελματικών ομάδων και υπαλλήλων της δημόσιας διοίκησης, από την άλλη.

Σε ένα τρίτο, βαθύτερο επίπεδο, η αποτυχία της σουηδικής στρατηγικής θα πρέπει να αναζητηθεί στην σταδιακή αποδόμηση αυτών των γραφειοκρατιών και αποσύνθεσης της υπαλληλικής ηθικής, ως αποτέλεσμα συνεχών διοικητικών μεταρρυθμίσεων του δημοσίου τομέα που τα τελευταία 30 χρόνια σχεδιάστηκαν και επιβλήθηκαν με βάση το νεοφιλελεύθερο διοικητικό μοντέλο που οι ερευνητές αποκάλεσαν New Public Management (NPM).

Το ιδεολογικό δόγμα του NPM είναι σαγηνευτικό και έπεισε την πλειοψηφία των πολιτών στον Δυτικό κόσμο: δεν είναι οι πολιτικοί, οι γραφειοκράτες και οι ειδικοί που θα καθορίσουν την ποιότητα και οικονομική αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών (Παιδεία, Περίθαλψη, καθαριότητα, υποδομές, κτλ.) αλλά οι ίδιοι οι πολίτες, με τις ελεύθερες επιλογές τους. Οι σχέσεις εμπιστοσύνης μετατρέπονται σε σχέσεις καχυποψίας. Κατά το αξίωμα της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας, πολιτικοί, γραφειοκράτες και ειδικοί αποβλέπουν μόνον στην μεγιστοποίηση του ατομικού και συντεχνιακού τους συμφέροντος και o μόνος τρόπος εξασφάλισης της ποιότητας και αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών είναι η έκθεσή τους στον ανταγωνισμό της ελεύθερης αγοράς.

Οι ιδέες αυτές έχουν την καταγωγή τους σε μια σχολή της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας, την Public Choice Theory, εισήχθησαν στην πολιτική σκηνή από τον Ρέιγκαν και την Θάτσερ, υιοθετήθηκαν από τον Μπλερ των Εργατικών της Βρετανίας και στην συνέχεια από την Σοσιαλδημοκρατία, την Κεντροδεξιά και την Κεντροαριστερά στο Δυτικό Κόσμο. Από τα τέλη της δεκαετίας του ?80 συγκροτήθηκε ένα ριζοσπαστικό ρεύμα μεταρρυθμίσεων, αρχικά στον αγγλοσαξονικό κόσμο και μετέπειτα σε όλη την Δύση.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές απέβλεπαν:

(α) στον κατακερματισμό των δημόσιων οργανισμών (σχολεία, νοσοκομεία, γηροκομεία, συλλογή απορριμμάτων, ανάπτυξη οδικών, σιδηροδρομικών και αεροπορικών δικτύων, κτλ.) σε μικρές ανεξάρτητες μονάδες/εταιρίες – εκτελεστές των δημόσιων υπηρεσιών, οι οποίες θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για το δικαίωμα παροχής υπηρεσιών και για την επιλογή τους από τους πολίτες/πελάτες, (β) στο δικαίωμα των πολιτών να επιλέγουν ελεύθερα μεταξύ αυτών των ανεξάρτητων εταιριών οι οποίες χρηματοδοτούνται με βάση τις επιλογές αυτές (κάθε μαθητής δικαιούται ένα «εκπαιδευτικό voucher» με το οποίο επιλέγει το σχολείο που επιθυμεί (δημόσιο ή ιδιωτικό), και κάθε ιατρική πράξη, διάγνωση, έχει ένα κόστος θεραπείας, με το οποίο χρηματοδοτείται το νοσοκομείο που επιλέγει ο ασθενής), και (γ) στην διοίκηση και έλεγχο των ανεξάρτητων αυτών εταιριών/εκτελεστών μέσω της πρακτικής των συμβάσεων: στο όνομα της πολιτικής (και των πολιτών/πελατών) οι υπάλληλοι της δημόσιας διοίκησης κλείνουν συμφωνίες (παραγγελίες) με τους εκτελεστές, στις οποίες καθορίζονται η ποιότητα και το κόστος των υπηρεσιών, και ελέγχουν στην συνέχεια την εκτέλεση τους.

Η διαφορά μεταξύ κεντροαριστεράς και κεντροδεξιάς έγκειτο στο ότι η πρώτη ήθελε τις ανεξάρτητες εταιρίες κάτω από την δημόσια ιδιοκτησία, ενώ η δεύτερη προτιμά την εξωτερική ανάθεση (outsourcing) νέων και την πώληση ήδη υπαρχουσών εταιριών σε ιδιώτες. Πρακτικά, με τις εναλλαγές διακυβέρνησης μεταξύ των δύο, έχουμε ένα μείγμα ιδιωτικών και δημόσιων εταιριών με μια διπλή ιδιαιτερότητα της Σουηδίας: έναν μεγαλύτερο αριθμό ιδιωτικών μονάδων (νοσοκομεία, γηροκομεία, σχολεία, καθαρισμού δρόμων κτλ.) σε σχέση με άλλες σκανδιναβικές χώρες, και η μοναδική χώρα στον κόσμο με δημόσια χρηματοδότηση κερδοφόρων ιδιωτικών σχολείων.

Συνέπεια αυτών των μεταρρυθμίσεων ήταν η σταδιακή μετατροπή της δημόσιας διοίκησης σε ένα «άδειο κουφάρι», καθώς οι πρώην δημόσιες επαγγελματικές γραφειοκρατίες, μέσο της εξωτερικής ανάθεσης (outsourcing), κατατμήθηκαν σε ανεξάρτητες, δημόσιες ή ιδιωτικές εταιρίες, και αντικαταστάθηκαν από υπαλλήλους-managers που κλείνουν συμφωνίες με τους managers αυτών των ανεξάρτητων εταιριών με βάση την οικονομική αρχή: μέγιστη ποιότητα σε χαμηλότερο κόστος. Managers από την μια κλείνουν συμφωνίες και ελέγχουν managers από την άλλη, με ότι απόμεινε από την κλασσική γραφειοκρατία να ελέγχεται και από τους δύο στη βάση των συμβάσεων μετρήσιμης ποιότητας και αποτελεσματικότητας.

Η χρηματοδότηση π.χ. μιας ανεξάρτητης μονάδας υγείας εξαρτάται από τον αριθμό των ασθενών που την επέλεξαν και τον αριθμό των ιατρικών πράξεων (εξέταση, διάγνωση και θεραπεία, η κάθε μια με προκαθορισμένη χρηματοδότηση), ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Η λογική αυτή – που στηρίζεται στην αρχή «μόνον ότι είναι μετρήσιμο μετράει» – οδήγησε σε ανταγωνισμό και έλλειψη συνεργασίας ακόμη και μεταξύ των κλινικών του ιδίου νοσοκομείου, σε αχρείαστες εξετάσεις, σε συγγενείς διαγνώσεις με μεγαλύτερη χρηματοδότηση και πληθώρα άλλων ιατρικών πράξεων, με στόχο την υψηλότερη χρηματοδότηση. Είναι χαρακτηριστικό πως πριν από λίγα χρόνια ο Ιατρικός Σύλλογος Σουηδίας ανακοίνωσε πως δεν μπορεί να έχει την πραγματική εικόνα της υγείας του πληθυσμού, ακριβώς για τους παραπάνω λόγους.

Αντίστοιχο και ίσως μεγαλύτερο πρόβλημα υπάρχει και στις μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, όπου οι συμβάσεις ποιότητας-αποτελεσματικότητας καταλήγουν στον προσδιορισμό πράξεων φροντίδας (16 λεπτά για φαγητό, 22 λεπτά για ντους, κτλ.), με αντίστοιχη χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, την εντατικοποίηση της εργασίας, την μείωση των μισθών, τον διορισμό ανειδίκευτων, την χρήση εποχικών υπαλλήλων και ωρομισθίων και την τυποποίηση (αποπροσωποποίηση) των σχέσεων με τους ηλικιωμένους. Είναι χαρακτηριστικό το ότι εργαζόμενοι, αν και άρρωστοι από τον κορωνοϊό, εξακολουθούσαν να εργάζονται για να μην χάσουν το μεροκάματο και διότι δεν είχαν ασφάλεια υγείας, με καταστροφικές συνέπειες για τους ηλικιωμένους

Τα αποτελέσματα 30 χρόνων μεταρρυθμίσεων, είναι καταθλιπτικά. Με βάση όλες τις έρευνες σε όλους τους τομείς των δημόσιων υπηρεσιών της Σουηδίας, αλλά και όλων των Δυτικών χωρών, έχουμε και μείωση της ποιότητας και αύξηση του κόστους – ταυτόχρονα με την αποσύνθεση των επαγγελματικών ομάδων, την μείωση του κοινωνικού τους στάτους και των μισθών τους. Κυρίαρχο στοιχείο αυτών των μεταρρυθμίσεων είναι οι managers και σύμβουλοι επιχειρήσεων. Τώρα, η πανδημία αποκάλυψε και μια άλλη διάσταση αυτών των μεταρρυθμίσεων, ότι είναι όχι μόνον ακατάλληλοι αλλά και επικίνδυνοι για κάθε μακρόχρονο κοινωνικό προγραμματισμό.

Η αποτυχία της σουηδικής στρατηγικής δεν οφείλεται μόνο σε αυτήν καθαυτή την ιδιαιτερότητα της στρατηγικής, του προσδιορισμού δηλαδή κανόνων συμπεριφοράς χωρίς μηχανισμούς επιτήρησης και τιμωρίας, ούτε στην έλλειψη αυτοπειθαρχίας των Σουηδών. Οφείλεται, κυρίως, στα αφελή κίνητρα υιοθέτησή της: την μυθική εικόνα που η ίδια ή Σουηδική κοινωνία είχε για την ιδιαιτερότητα της δημόσιας διοίκησής της. 

Έτσι, η στρατηγική της αποκαλύπτει μια τρέχουσα τραγωδία. Το πολιτικό σύστημα της Σουηδίας διαπιστώνει ότι η δημόσια διοίκηση που πίστευε ότι είχε στη διάθεσή της, δεν υπάρχει πια. Την αποσάθρωσε το ίδιο με τις μεταρρυθμίσεις του, αντικαθιστώντας τους ευσυνείδητους, ειδικευμένους δημόσιους υπαλλήλους, με (εξίσου ευσυνείδητους, με βάση τις ηθικές αρχές της αγοράς) managers.

http://metarithmisi.gr/post/37955/i-pandimia-kai-i-souidiki-tragodia

Κάποια νούμερα σχετικά με την επιδημία του Κοροναϊού από τον Επιδημιολόγο Γιάννη Ιωαννίδη.

Στον πλανήτη Γη πεθαίνουν 60 εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο. Από τον κοροναϊό πεθάναν μέχρι σήμερα 60.000 άνθρωποι παγκοσμίως.

Στην Ελλάδα πεθαίνουν 120.000 άνθρωποι κάθε χρόνο.

Στην Ελλάδα πεθαίνουν 300 άνθρωποι κάθε ημέρα (από όλες τις αιτίες συνολικά) από τους οποίους οι 70 πεθαίνουν από το κάπνισμα.

Στην Ελλάδα πεθαίνουν, για την ώρα τουλάχιστον, κάθε ημέρα 1-2 άνθρωποι από κορονοϊό (σημαντικό μέρος εκ των οποίων είχαν το κάπνισμα ως επιβαρυντικό παράγοντα).

Ο Γιάννης Ιωαννίδης (Iατρός με εξειδίκευση την Επιδημιολογία και την Βιοστατιστική στο Πανεπιτήμιο Stanford των ΗΠΑ) είναι, κατά την γνώμη μου, ο σπουδαιότερος, εν ζωή, Έλληνας Επιστήμονας.


Αξίζει να ακούσει κανείς την γνώμη του για τον Κοροναϊό (27/03/2020). (Βέβαια ο τίτλος του βίντεο είναι άκυρος. Πουθενά δεν λέει ο Γιάννης Ιωαννίδης ότι είμαστε μπροστά σε ένα φιάσκο. Ίσα ίσα που λέει ότι ΔΕΝ πρέπει να αψηφίσουμε τον κίνδυνο. Προτρέπει όμως και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης να μην σπέρνουν τον πανικό).

NHS: « Καλύπτουμε τους πάντες, αλλά δεν καλύπτουμε τα πάντα ».

« Καλύπτουμε τους πάντες, αλλά δεν καλύπτουμε τα πάντα ».

Ρήση ενός παλαιού Υπουργού Υγείας της Μεγάλης Βρετανίας σχετικά με την παροχή Υγείας του NHS ( Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μεγάλης Βρετανίας, που εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο ολοκληρωμένα συστήματος Υγείας παγκοσμίως ).

( Το μεγάλο πλεονέκτημα του NHS είναι ότι κοστίζει στο κράτος πολύ λίγο σχετικά με την αποτελεσματικότητα του. Π.χ. στις ΗΠΑ δίνουν το 16,9 % του ΑΕΠ για Υγεία ( χωρίς να καλύπτουν όλο τον πληθυσμό) και έχουν ένα προσδόκιμο επιβίωσης στα 77,8 έτη. Στην Μεγάλη Βρετανία δίνουν το 9,8% του ΑΕΠ για Υγεία, καλύπτουν όλο τον πληθυσμό, και έχουν ένα προσδόκιμο επιβίωσης στα 81,2 έτη ).

If you cannot hire, cannot fire and give bonuses, then you are not a manager. ( Peter Drucker ).

Παίρνω αφορμή από το παρακάτω άρθρο:

Δεν αρκεί να προσλάβουμε μάνατζερ στα Νοσοκομεία:

https://virus.com.gr/den-arkei-na-proslavoyme-manatzer-sta-nosokomeia/#comment-9011


Κακά τα ψέμματα: Αν αυτός που του έχεις αναθέσει να διοικήσει ένα « μαγαζί » δεν έχει το δικαίωμα να απολύσει και να προσλάβει, του στερείς και την δυνατότητα να το κουμαντάρει.

ή όπως είπε ο γκουρού του management, Peter Drucker:

« If you cannot hire, cannot fire and give bonuses, then you are not a manager. »

«Το σώμα μου μού ανήκει»: Το βίντεο που κάθε παιδί πρέπει να δει.

Πρέπει, κανονικά, να μεταφραστεί και στα Ελληνικά.

My Body Belongs To Me [ Animated Short Film]

Ειδικά γάλατα. Μία εικόνα, χίλιες λέξεις...

Ακόμη και ένα τσιγάρο/ημέρα αυξάνει σοβαρά τον κίνδυνο για Έμφραγμα του Μυοκαρδίου και Εγκεφαλικό Επεισόδιο.

BMJ 24 January 2018

Just one cigarette a day seriously elevates cardiovascular risk

http://www.bmj.com/content/360/bmj.k167

Συμπυκνωμένα, ένας πίνακας για το τι συνιστά μια σωστή/λανθασμένη Υγειονομική Φροντίδα.

Κάντε αριστερό απλό κλικ πάνω στην παρακάτω φωτογραφία αν θέλετε να την μεγεθύνετε.

Αιμορραγία μετά τον τοκετό: Ένας πρωτότυπος τρόπος αντιμετώπισής της.

Μπορείτε να ψάξετε το παρακάτω βίντεο στο youtube, έτσι ώστε να μπορείτε να το δείτε και σε full screen, ως:

LATEST DISCOVERY: (Uterine balloon tamponade), This will save thousands of women's lives

Πως είναι δομημένη η εξειδίκευση στην Γενική Ιατρική στην Σουηδία.

Του Αργύρη Αργυρίου

Γενικού - Οικογενειακού Ιατρού, Καβάλα

Πτυχιούχου Ιατρικής Πανεπιστημίου Lund Σουηδίας

Ειδικότητα στην Γενική Ιατρική στο Linkoping Σουηδίας.

Καταρχήν πρέπει πάντα να έχουμε υπόψιν ότι πριν κάνεις οποιαδήποτε ειδικότητα στην Σουηδία (συμπεριλαμβανομένης της ειδικότητας της  Γενικής Ιατρικής ) πρέπει για να πάρεις άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ( μετά από τα 5 1/12 έτη προπτυχιακών σπουδών Ιατρικής ). Για να πάρεις λοιπόν μετά το προπτυχιακό μέρος την άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος πρέπει να δουλέψεις (κανονικά με μισθό αλλά υπό supervision) για 21 μήνες (έξι μήνες Παθολογία, έξι μήνες Χειρουργική, όπου εκεί μπορείς να επιλέξεις και κάποιους μήνες Ορθοπαιδικής, έξι μήνες Κέντρο Υγείας και 3 μήνες Ψυχιατρικής ). Αυτούς τους 21 μήνες στην Σουηδία τους λένε AT. Αφού ολοκληρώσεις το ΑΤ (και δώσεις και γραπτές εξετάσεις) μπορείς να ξεκινήσεις ειδικότητα. Επειδή στην Ελλάδα παίρνει κανείς άδεια ασκήσεως επαγγέλματος αυτόματα με την λήψη του Πτυχίου Ιατρικής, οι Έλληνες που πάνε για ειδικότητα στην Σουηδία δεν κάνουν σχεδόν ποτέ το ΑΤ αλλά χάνουν, γιατί στο ΑΤ μαθαίνεις πάρα πολλά. Όπως λοιπόν καταλαβαίνετε όλοι όσοι έχουν πάρει άδεια ασκήσεως Ιατρικού Επαγγέλματος στην Σουηδία (που έχουν κάνει ΑΤ εκεί δηλαδή) ανεξαρτήτως τι ειδικότητα θα πάρουν μετά, έχουν ήδη εργαστεί ως Ιατροί σε Κέντρο Υγείας (υπό supervision) για τουλάχιστον 6 μήνες.

Αφού λοιπόν ολοκληρώσει κανείς τους 21 μήνες του ΑΤ που περιέγραψα παραπάνω, μπορεί να ξεκινήσει και ειδικότητα. Η ειδικότητα της Γενικής Ιατρικής είναι διάρκειας 5 ετών από τα οποία τουλάχιστον τα 2 έτη είναι σε Κέντρο Υγείας. Ξεκινούν συχνά με 6 μήνες Κέντρο Υγείας για να καταλάβουν πρώτα το νόημα της Γενικής Ιατρικής και να πάρουν μια αίσθηση τι χρειάζεται να αποκομίσουν από το κάθε rotation ώστε να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις του Γενικού Ιατρού (εννοείται βέβαια ότι εκεί ο ρόλος του Γενικού Ιατρού είναι κάτι πολύ περισσότερο από συνταγογράφηση).

Επιδιώκουν επίσης μετά από 5-6 εβδομάδες εργασίας σε μια κλινική να γυρνούν για 1 εβδομάδα στο Κέντρο Υγείας τους, και να βλέπουν τότε με προκαθορισμένα ραντεβού παλιούς ασθενείς τους με χρόνιες ασθένειες, ώστε να μάθουν τι σημαίνει συνέχεια στην σχέση Ιατρού - Ασθενούς. Έτσι έχουν μια δικιά τους λίστα ασθενών που, συχνά, την ακολουθούν για 5 χρόνια. Το Κέντρο Υγείας του ειδικευόμενου μπορεί να είναι και ιδιωτικό Κέντρο Υγείας που έχει όμως σύμβαση με το Ασφαλιστικό Ταμείο της Σουηδίας (η Σουηδία έχει ένα τέτοιο Ταμείο, μόνο ).

Μαθαίνουν ακόμη στους ειδικευόμενους της Γενικής Ιατρικής ότι όταν μπαίνουν για rotation σε μια κλινική πρέπει να έχουν προαποφασίσει μαζί με τον εποπτεύοντα εκπαιδευτή Γενικό Ιατρό τι θέλουν να μάθουν από αυτή την κλινική.  Υπάρχει και εκεί (όπως και στην Ελλάδα, log book) και αυτό βοηθά πολύ. Όσο σημαντικό είναι για τον Γενικό Ιατρό να γνωρίζει τι πρέπει να ξέρει, άλλο τόσο σημαντικό είναι να γνωρίζει τι δεν πρέπει να να ξέρει και πότε να παραπέμπει.

Το να ξέρει κανείς μέχρι πού ”τον παίρνει” να κρατήσει τον ασθενή και από πιο σημείο και μετά πρέπει να τον παραπέμψει, ή να ρωτήσει κάποιον άλλον συνάδελφο, είναι ένα σημαντικό μέρος της τέχνης του Γενικού Ιατρού.

Πολλά διεθνή περιοδικά Γενικής Ιατρικής, όπως π.χ. το BMJ, αναφέρονται συχνά, στα διάφορα review articles που δημοσιεύουν, ακριβώς και σε αυτό: Δηλαδή στο πότε και πού πρέπει κανείς να παραπέμψει, ως Γενικός Ιατρός.
Βέβαια μερικοί Γενικοί Ιατροί (Γ.Ι.) απλοποιούν τα πράγματα και παραπέμπουν σχεδόν τους πάντες. Τότε όμως ο ρόλος του Γ.Ι. αυτοαναιρείται. Σε στατιστικές που έχουν γίνει σε καλά εκπαιδευμένους Γενικούς Ιατρούς στην Βόρεια Ευρώπη υπολογίζεται ότι από τους 100 ασθενείς που προσέρχονται σε ένα καλά εκπαιδευμένο Γενικό Ιατρό (χωρίς στο μεταξύ να έχουν πάει σε κάποιον άλλο Ιατρό) μόνο οι 10 χρειάζονται να παραπεμπθούν.

Θυμάμαι ότι ο supervisor Γενικός Ιατρός που είχα όταν έκανα ειδικότητα Γενικής Ιατρικής στην Σουηδία έκανε μερικές φορές στατιστικές για το τι ποσοστό των ασθενών μου, είχα παραπέμψει και προς ποιες ειδικότητες και αναλόγως μου έλεγε π.χ. : ”Έχεις στείλει πολλούς σε Δερματολόγο, μήπως πρέπει να διαβάσεις λίγο περισσότερο Δερματολογία ή να κάνεις λίγο περισσότερο rotation σε Δερματολογική κλινική;” (εκεί λόγο για την επιλογή και την διάρκεια του rotation σε κάθε κλινική έχει και ο ειδικευόμενος σε συνεργασία με τον supervisor).

Η κάθε κλινική που δέχεται για rotation ειδικευόμενο στην Γενική Ιατρική είναι υποχρεωμένη να ορίσει ένα supervisor για τον ειδικευόμενο αυτό. Ο supervisor αυτός είναι ειδικός Ιατρός της κλινικής αυτής. Σε αυτόν τον supervisor αποτείνεται κατά κύριο λόγο ο ειδικευόμενος για τις διάφορες ερωτήσεις του και πρέπει κατά τακτά χρονικά διαστήματα να αφιερώνουν οι δυο τους κάποια ώρα όπου συζητούν Ιατρικά θέματα αυτής της ειδικότητας στην οποία κάνει κάποιος rotation. Επίσης σε αυτόν τον supervisor απευθύνεται και ο εποπτεύων εκπαιδευτής Γενικός Ιατρός του Κέντρου Υγείας από το οποίο προέρχεται ο ειδικευόμενος, ο οποίος εποπτεύων εκπαιδευτής ρωτά για την πρόοδο του ειδικευόμενου στην συγκεκριμένη κλινική.

Αυτός ο εποπτεύων εκπαιδευτής Γενικός Ιατρός του Κέντρου Υγείας είναι αυτός που έχει εποπτικό ρόλο καθόλη την εκπαίδευση του ειδικευόμενου, καθώς και τον πιο σημαντικό λόγο για το αν ο ειδικευόμενος είναι έτοιμος να πάρει τον τίτλο της ειδικότητας της Γενικής Ιατρικής μετά από τα 5 χρόνια (δεν είναι αυτονόητο ότι δίνει πάντα το ΟΚ).

Ο μισθός του ειδικευόμενου προέρχεται από έναν ξεχωριστό κωδικό από ότι για το υπόλοιπο Κέντρο Υγείας. Είναι φυσικά και ξεχωριστός κωδικός από ότι αυτός από τον οποίο πληρώνονται οι ειδικοί Ιατροί των κλινικών στις οποίες κάνει rotation. Έτσι και το Κέντρο Υγείας αλλά και οι Κλινικές δεν θεωρούν αυτονόητο ότι ο ειδικευόμενος θα τους προσφέρει την εργασία του χωρίς και αυτοί να προσφέρουν κάτι ( = γνώσεις) στον ειδικευόμενο. Αν ο ειδικευόμενος θεωρήσει ότι δεν του παρέχεται η εκπαίδευση που πρέπει σε μια κλινική, μπορεί να ζητήσει να αλλάξει και να πάει σε αντίστοιχη κλινική άλλου Νοσοκομείου. Έτσι η κάθε κλινική (αλλά και Κέντρο Υγείας) έχουν άμεσο ενδιαφέρον να παρέχουν καλή εκπαίδευση και καλούς όρους εργασίας στον ειδικευόμενο ώστε να μην τους φύγει.

Κατά την διάρκεια της ειδικότητας υπάρχει log book (όπως και στην Ελλάδα) που είναι όντως πολύ βοηθητικό.

Επίσης το τι ζητούν να κατέχει στο τέλος ένας ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής το γράφουν εδώ (από σελίδα 179 έως και 197) http://sfamportal.s3.amazonaws.com/files/56a770f6644b260300669f3c/l%C3%A4karnas%20spec%20tj%C3%A4nstg%C3%B6ring.pdf

Κατά την διάρκεια της ειδικότητας πρέπει να περάσει κανείς από κάποια courses (διάρκειας από μία ημέρα έως και μία εβδομάδα το καθένα), που τα διοργανώνει η Ένωση Γενικών Ιατρών Σουηδίας ( www.sfam.se  ), και ΔΕΝ σπονσάρονται από Φαρμακευτικές εταιρείες. Τα λένε στα Σουηδικά, SK-kurser. Δεν πάνε όλοι στα ίδια courses. Κάνεις αίτηση για πας σε τέτοια course, συχνά μήνες πιο μπροστά και σε παίρνουν ανάλογα με τα μόρια που έχεις (όσο παλιώνεις σαν ειδικευόμενος μαζεύεις πιο πολλά μόρια και σε παίρνουν πιο εύκολα. Αν θα βρεις θέση όμως ή όχι εξαρτάται και από το πόσο δημοφιλές είναι ένα τέτοιο course ) Πριν ξεκινήσεις την ειδικότητα του, σου λέει εξαρχής η Νομαρχία στην οποία θα κάνεις την ειδικότητα (ουσιαστικά μιλάμε για το Σουηδικό κράτος) ότι σου δίνει ένα συνολικό ποσό χρημάτων, τα οποία είναι προορισμένα για να τα χρησιμοποιήσεις για να πας σε τέτοια courses (Τα courses αυτά δεν είναι δωρεάν αλλά κοστίζουν λεφτά και μάλιστα αρκετά λεφτά κιόλας. Εκτός αυτού πρέπει με αυτά τα λεφτά να πληρώσεις μεταξύ άλλων και τα μεταφορικά σου έξοδα αλλά και την διαμονή σου, γιατί γίνονται συχνά σε πόλεις μακριά από την δική σου). Τα λεφτά αυτά, σου δίνουν την δυνατότητα να τα αξιοποίησεις για την εκπαίδευσή σου, μέσω courses, όπως εσύ νομίζεις. Τα λένε ryggsäckspengar (δηλαδή λεφτά που τα κουβαλάς μαζί σου στο δισάκι σου (στην πορεία σου για να γίνεις ειδικός) ) Π.χ. μπορεί να επιλέξεις να πας σε κάποια courses που είναι πολύ ακριβά, και να θες να μείνεις σε πλουσιοπάροχα ξενοδοχεία, και να ταξιδέψεις 1η θέση στο τραίνο, αλλά τότε τα λεφτά θα σου φτάσουν για λιγότερα courses... Προσωπικά προτιμούσα να μένω σε hostels (που στην Σουηδία είναι αξιοπρεπέστατα) για μπορέσω να πάω σε όσο πιο πολλά courses μπορούσα). Τα SK-kurser ανά ειδικότητα μπορεί να τα βρει κανείς εδώ: https://utbildning.socialstyrelsen.se/totara/reportbuilder/report.php?id=76

Οι εξετάσεις για να πάρεις την ειδικότητα είναι προαιρετικές !!! Αυτός που έχει τον τελικό λόγο για το αν έχεις ολοκληρώσει επιτυχώς την εκπαίδευση της ειδικότητάς σου είναι ο supervisor Γενικός Ιατρός που έχεις στο Κέντρο Υγείας σου, σε συνδυασμό με τον Supervisor των Supervisors !!! του νομού σου. ( Οι supervisors είναι Ιατροί που δουλεύουν κανονικά, κλινικά δηλαδή, απλά έχουν κάνει, οι πιο πολλοί τουλάχιστον, ένα course για να να εκπαιδεύουν ειδικευόμενους Ιατρούς στην Γενική Ιατρική, και τους αφήνουν στο πρόγραμμά τους κάποιες ώρες τον μήνα να τις αφιερώνουν στην εκπαίδευση των ειδικευόμενων που έχουν αναλάβει. Υπάρχει όμως για κάθε νομό και ένας supervisor των supervisors που το 50% του εργάσιμου χρόνου του αφιερώνεται στο να εποπτεύει συνολικά την εκπαίδευση των ειδικευόμενων Γενικών Ιατρών του Νομού).

Εμένα πάντως όταν έκανα ειδικότητα στο Κέντρο Υγείας του Ryd στο Linkoping, κατά κάποιο τρόπο μου το επέβαλαν να δώσω και εξετάσεις ειδικότητας δηλαδή μου είχαν πει (παρόλο που ήταν ευχαριστημένοι μαζί μου όλα αυτά τα χρόνια που ήμουν εκεί) ότι δεν θα μου υπέγραφαν να πάρω τίτλο ειδικότητας αν δεν έδινα και τις εξετάσεις. Αυτό, η αλήθεια είναι ότι μου το είπαν εξαρχής όταν ξεκίνησα εκεί. Ήταν πολιτική του Κέντρου Υγείας τους. Τέλος πάντων εγώ θεώρησα (και ακόμη θεωρώ) ότι ήταν άδικο. Ή δίνουν όλοι ή κανένας...Ευτυχώς πάντως τις πέρασα με την πρώτη. Δεν ήταν και και τόσο εύκολες. Τις έδωσα το 2004. Είχε πολύ δουλειά το πράγμα:

Χρειαζόταν, σαν μέρος των εξετάσεων αυτών, να γράψεις μια επιστημονική εργασία που αντιστοιχεί σε πλήρη εργασία (full time job) 7,5 διδακτικών εβδομάδων. (Οι απαιτήσεις ήταν τέτοιες που σε άλλες χώρες αυτό ίσως να το ονόμαζαν και διδακτορικό...)

Χρειαζόταν επίσης να γράψεις γραπτές εξετάσεις οι οποίες είναι αλήθεια ότι επικεντρώνονται όχι τόσο σε μνημονικές γνώσεις όσο στο να πάρεις θέση σε μια σειρά ερωτημάτων από αληθινά περιστατικά σε Κέντρο Υγείας και να δείξεις ότι μπορείς τα αντιμετωπίσεις με ένα τρόπο σκέψης που να βασίζεται στην πρακτικότητα και στην κοινή λογική, που πρέπει να χαρακτηρίζουν, μεταξύ άλλων, έναν Γενικό Ιατρό (κάποιος όμως που δεν ήξερε Ιατρική δεν γλίτωνε με αοριστολογίες...)

Σου ζητούσαν επίσης να μαγνητοσκοπήσεις σε βιντεοκασέτα (ακόμη ήταν η εποχή της βιντεοκασέτας) έναν αριθμό συνεντεύξεων που είχες πάρει από ασθενείς (νομίζω ήταν 10 τέτοιες συνεντεύξεις) να κάνεις δύο αντίγραφα από τις βιντεοκασέτες και να στείλεις από ένα αντίγραφο σε 2 διαφορετικούς έμπειρους Γενικούς Ιατρούς που δεν σε ξέραν (ζούσαν σε διαφορετικές πόλεις) για να βαθμολογήσουν την ικανότητά σου να επικοινωνείς με τους ασθενείς.

Τέλος λίγους μήνες πριν να τελειώσεις την ειδικότητα ερχόταν στο Κέντρο Υγείας που εργαζόσουν ένας από αυτούς τους προαναφερθέντες έμπειρους Γενικούς Ιατρούς, από άλλο Νομό όμως, και σε ακολουθούσε μια ολόκληρη ημέρα στο Κέντρο Υγείας (από τις 8 το πρωί μέχρι τις 5 το απόγευμα που είναι το συνηθισμένο ωράριο) για να δει πως λειτουργείς συνολικά στην εργασία σου μέσα στο Κέντρο Υγείας. Τότε συνομιλούσε βέβαια και με τον επόπτη Γενικό Ιατρό που είχες σαν βασικό supervisor όλα αυτά τα 5 χρόνια μέσα στο Κέντρο Υγείας. (Είχε σίγουρα συνομιλήσει μαζί του και στο τηλέφωνο προηγουμένως).
Τα τελευταία χρόνια ανάλογη διαδικασία έχουν και στην μέση της ειδικότητας (το ονομάζουν mitt i ST) όπου κάποιος supervisor από άλλο Νομό έρχεται και σε ελέγχει για να δείτε μαζί αν τα πράγματα βαίνουν όπως πρέπει, ώστε να κανονίσεις την πορεία σου για το υπόλοιπο μισό της ειδικότητας.

Για όσους ξέρουν Σουηδικά, την νομοθεσία σχετικά με την εξειδίκευση στην Γενική Ιατρική μπορεί κανείς να την βρει εδώ: http://www.sfam.se/foreningen/s/st-lakare ενώ τα πρακτικά θέματα για τις εξετάσεις τα βρίσκει εδώ:

http://sfamportal.s3.amazonaws.com/files/5818c314a2411c060015b04a/KV-r%C3%A5det%20Examen%20Instruktion%20f%C3%B6r%20examinand%202016-2017%20sept3.pdf

Συνοπτικά πάντως, η προσπάθειά τους όταν κρίνουν αν κάποιος είναι ικανός να πάρει τον τίτλο της Γενικής Ιατρικής είναι να δουν πως τα πας σε επίπεδο, 1) αμιγών Ιατρικών γνώσεων, 2) ικανοτήτων επικοινωνίας, 3) ηγετικών δεξιοτήτων, και 4) επιστημονικού τρόπου σκέψης.


Για να ξαναγυρίσουμε πάντως πίσω στα δικά μας: Είναι σημαντικό να πάει η ειδικότητα στα 5 χρόνια (αν μη τι άλλο για ψυχολογικούς λόγους). Είναι σημαντικό να μπούνε κάποιοι μήνες Νευρολογίας και Ουρολογίας γιατί πολλοί βρίσκουν πάτημα εκεί στο να μην μπορούμε να συνταγογραφούμε Νευρολογικά και Ουρολογικά φάρμακα γιατί αυτές οι ειδικότητες δεν υπάρχουν στην εκπαίδευσή μας της Γενικής Ιατρικής. ( όταν είσαι Δημόσιος Υπάλληλος δεν καίγεσαι, και αν σου αφαιρέσουν το δικαίωμα να συνταγογραφείς κάποιες κατηγορίες φαρμάκων ((καλύτερα κιόλας...)). Όταν όμως είσαι ιδιώτης ((και όλο και περισσότεροι Γενικοί Ιατροί θα γίνονται ιδιώτες)) τότε σε ΚΑΙΕΙ... ((το ίδιο και οι Φυσιοθεραπείες)). Τέλος για ουσιαστικούς λόγους είναι σημαντικό να οργανώνεται κάθε χρόνο μια ημερίδα που να εκπαιδεύει όλους τους ειδικευόμενους (και όχι μόνο) στο πως να ψάχνουν Ιατρικές γνώσεις στο διαδίκτυο με κριτικό τρόπο. Από κει και πέρα αν υπάρχουν κάποια στοιχεία από αυτά που περιέγραψα παραπάνω για την ειδικότητα της Γ.Ι. στην Σουηδία που θα μπορούσαμε επίσης να τα υϊοθετήσουμε, θα ήταν, νομίζω, ευχής έργο.

Οι ώρες αναμονής στα Επείγοντα ενός Νοσοκομείου δεν είναι απαραίτητα δείκτης της ποιότητας ενός Συστήματος Υγείας.

Συχνά βλέπουμε δημοσιεύματα για τις πολλές ώρες αναμονής στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), Βορειοευρωπαϊκών Νοσοκομείων και από αυτό εξάγουν κάποιοι το συμπέρασμα ότι τα συστήματα Υγείας τους, είναι σε κατάρρευση ή ότι το Ελληνικό ΕΣΥ είναι καλύτερο.

Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Και εγώ όντας Ιατρός, στραμπούλιξα το πόδι μου ένα Σαββατόβραδο στην Στοκχόλμη και περίμενα στα ΤΕΠ 12 ώρες. Επειδή γνωρίζω όμως, εκ των έσω, πως λειτουργεί το σύστημα εκεί, ξέρω ότι αν είχα Οξύ Έμφραγμα του Μυοκαρδίου θα μου κάναν θρομβόλυση ήδη μέσα στο ασθενοφόρο (επιστημονική φαντασία στην Ελλάδα).

Απλά σε αυτές τις χώρες ξέρουν να βάζουν προτεραιότητες. Και δεν χωράει μέσο ή τσαμπουκάς.

Ways to reduce your cancer risk.

Το να φροντίζει κανείς τα οικονομικά του είναι σαν να φροντίζει την Υγεία του.

Το να φροντίζει κανείς τα οικονομικά του

είναι σαν να φροντίζει την Υγεία του.

Οι ερευνητές στον κλάδο της Κοινωνικής Ιατρικής έχουν δείξει επανειλημμένως με μελέτες τους  ότι

όσο πιο καλά οικονομικά έχει κανείς (άτομο ή κράτος)

τόσο καλύτερη Υγεία απολαμβάνει (σε ατομικό ή κρατικό επίπεδο αντίστοιχα).

Είναι σαφώς πιο σημαντικό να είναι κανείς σε καλή οικονομική κατάσταση

από το να παίρνει πανάκριβα φάρμακα.

Αυτό το γνωρίζουν καλά στην Βόρεια Ευρώπη και τους έχει επηρεάσει και στον τρόπο που σχεδίασαν τα Συστήματα Υγείας τους. Βοήθησε βέβαια πολύ και το ότι εκεί υπάρχει μικρότερη διαφθορά και έτσι μικρότερα περιθώρια για την Φαρμακοβιομηχανία να κινηθεί εξωθεσμικά. (Και να φανταστεί κανείς ότι πρόκειται για χώρες που είναι πρωτοπόρες στην ανακάλυψη και παραγωγή φαρμάκων).

How does antibiotic resistance spread?

Click on the picture below in order to enlarge it:

Is Primary Care essential?

Ιατρικά Συνέδρια: Η Σιωπή των Γιατρών.

Του Χρήστου Ντέλλου,

Καρδιολόγου,

Διευθυντή Καρδιολογικού Τμήματος Τζανείου Νοσοκομείου Πειραιώς,

Διδάκτωρα Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τετάρτη, 18 Σεπτεμβρίου 2013

Χρόνο με το χρόνο, η φωνή των γιατρών χάνεται στα ιατρικά συνέδρια, καθώς μετατρέπονται σεπαθητικούς, σιωπηλούς ακροατές των «ειδικών» και των «opinion leaders». Αυτό σε μια εποχή που δέχονται έτσι και αλλιώς, έναν καταιγισμό από πληροφορίες από ιατρικά περιοδικά, από το διαδίκτυο, αλλά και από πλήθος εντύπων και επισκέψεων αντιπροσώπων της ιατρικής βιομηχανίας. Και όμως, ο κύριος σκοπός των συνεδρίων θα έπρεπε να ήταν η ζωντανή, ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων και εμπειρίας, με την ενεργό συμμετοχή όλων των γιατρών. Αυτό θα βοηθούσε στην αξιοποίηση του τεράστιου όγκου των ιατρικών πληροφοριών και της νέας τεχνολογίας, που μαζί με την προσωπική εμπειρία του κάθε γιατρού θα οδηγούσε σε πραγματική γνώση. Αυτή η παγκόσμια μετάλλαξη των ιατρικών συνεδρίων, τις τελευταίες δεκαετίες, από εργαστήρια επιστημονικής γνώσης, σε χώρους εντατικής πλύσης εγκεφάλου,  είναι κατά τη γνώμη μου η μεγαλύτερη απειλή σήμερα για την υγεία. Και αυτό, γιατί αποτελεί την πηγή της νοσογόνου ιατρικής, της χειραγώγησης και αλλοτρίωσης των γιατρών, της διαφθοράς και της έκρηξης των δαπανών. Η ριζική αλλαγή του τρόπου διοργάνωσης και λειτουργίας των συνεδρίων, σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο, πρέπει να γίνει προτεραιότητα για τους άμεσα υπεύθυνους για την παρούσα κατάσταση: την ιατρική ελίτ, την ιατρική βιομηχανία και το κράτος. Όμως, και εμείς, ο κάθε γιατρός χωριστά και όλοι μαζί, πρέπει να αναλάβουμε τις μεγάλες ευθύνες μας. Τα συνέδρια βλάπτουν σοβαρά την ιατρική μας σκέψη και συνείδηση.

Τα Μεγάλα Διεθνή Συνέδρια

Είμαστε σε ένα μεγάλο, διεθνές ιατρικό συνέδριο. Δέκα, είκοσι ή και τριάντα χιλιάδες γιατροί έχουν έρθει από όλο τον κόσμο. Δέκα, είκοσι, τριάντα αίθουσες λειτουργούν ταυτόχρονα. Σε μια κατάμεστη αίθουσα γίνεται μια τυπική συνεδρίαση, με το γνωστό στυλ. Η φωνή του ομιλητή, μονότονη και άχρωμη, σβήνει και σβήνει, καθώς διαβάζει μαζί με το ακροατήριο τις διαφάνειες με τους πίνακες και τα διαγράμματα. Φτάνει στα συμπεράσματα, που συνήθως προτείνουν μια νέα φαρμακευτική ή επεμβατική θεραπεία, ή μια νέα διαγνωστική τεχνική. Το ακροατήριο χειροκροτεί χλιαρά και ο πρόεδρος λέει το τυπικό «ευχαριστούμε για την εξαιρετική παρουσίαση» και στρέφεται στο ακροατήριο: «υπάρχει χρόνος για μια μόνο σύντομη ερώτηση και μια σύντομη απάντηση». Ή ακόμα χειρότερα: «δεν υπάρχει χρόνος για συζήτηση, προχωρούμε στην επόμενη παρουσίαση». Ή και ακόμα χειρότερα, ο πρόεδρος λέει, «η παρουσίαση είναι ανοιχτή προς συζήτηση» και ψάχνει υπομονετικά με το βλέμμα για υψωμένα χέρια. Κανείς! Νεκρική σιγή, παγωμένα πρόσωπα, ακόμα και αν το θέμα ήταν πολύ σημαντικό, όπως οι νέες οδηγίες (guidelines). Οι συνεδριάσεις στις οποίες μετά από μια μεστή ομιλία θα γίνει μια γόνιμη και ουσιαστική συζήτηση είναι λίγες και κάθε χρόνο γίνονται λιγότερες. Σκοπός των συνεδρίων δεν είναι οι γιατροί που τα παρακολουθούν να σκέφτονται και να συμμετέχουν, αλλά φεύγοντας να έχουν πάρει τα προδιαγεγραμμένα «take home messages».

Το πλήθος των συνέδρων πλημμυρίζει τους μεγάλους διαδρόμους καθώς ψάχνουν διασχίζοντας μεγάλες αποστάσεις τις αίθουσες που τους ενδιαφέρουν, θυμίζοντας το απρόσωπο, βουβό πλήθος στο μετρό, που αλλάζει βιαστικά γραμμές, μόνο που αυτό το πλήθος είναι πιο καλοντυμένο, με γραβάτες, κουστούμια και ωραία συνολάκια. Οι περισσότεροι θα καταλήξουν στους τεράστιους εκθεσιακούς χώρους της ιατρικής βιομηχανίας και θα  ξεχυθούν στις πάμφωτες εκθέσεις των φαρμακευτικών προϊόντων, των ιατρικών επεμβατικών συσκευών και των διαγνωστικών μηχανημάτων, που σε πολυτέλεια και λάμψη μπορούν να συγκριθούν μόνο με εκθέσεις ακριβών αυτοκινήτων ή αίθουσες καζίνο του Las Vegas. Κάθε περίπτερο έχει το δικό του στυλ, δημιουργώντας μια μικρή όαση για τον παραζαλισμένο από το jet lag του ταξιδιού και το χαοτικό περιβάλλον του συνεδρίου γιατρό. Εδώ θα μπορέσει να ξεκουραστεί, θα του προσφέρουν αναψυκτικό και κάποιο σνακ και θα τον καλέσουν για μια ευχάριστη ενημέρωση από χαμογελαστούς, νέους και νέες, όμορφους και όμορφες αντιπροσώπους. Αν θέλει, μετά από ένα σύντομο φροντιστήριο, ατομικό ή ομαδικό, για το θέμα που ενδιαφέρει την εταιρεία, θα συμμετάσχει σε ένα μικρό διαγώνισμα με δωράκια. Όλοι κερδίζουν, ακόμα και αυτοί που δε θα βρουν τις «σωστές» για την εταιρεία απαντήσεις. Ο «εξεταστής» θα τους δείξει ευγενικά  τις σωστές απαντήσεις και θα τις διορθώσουνε μαζί. Άλλωστε όλοι μαθαίνουμε από τα λάθη μας… Αυτός ο εύκολος και ανταποδοτικός τρόπος παρακολούθησης του συνεδρίου είναι εκείνος που θα ακολουθήσουν οι περισσότεροι σύνεδροι, πριν περιηγηθούν στα αξιοθέατα της πόλης. Ότι συζητείται στις 10, 20 ή 30 καταθλιπτικές αίθουσες, που έτσι κι αλλιώς δε μπορείς να τις παρακολουθείς ταυτόχρονα, στο εξηγούν και το μαθαίνεις στην έκθεση, απλά, εύκολα, ευχάριστα. Απαραίτητος εξοπλισμός… μια μεγάλη τσάντα, που θα μπουν από δωρεάν έντυπα και βιβλία, μέχρι ομπρέλες και αρκουδάκια. Το πείραμα με τα εξαρτημένα αντανακλαστικά μάθησης του Παυλώφ σε μαζική εφαρμογή, όχι σε σκύλους, αλλά σε γιατρούς. 

Η εκπαιδευτική όμως συνεισφορά της βιομηχανίας δεν περιορίζεται μόνο στον εκθεσιακό χώρο. Οι εταιρείες διοργανώνουν και τα λεγόμενα δορυφορικά συμπόσια. Αυτά γίνονται τις καλύτερες από άποψη μαζικής συμμετοχής ώρες του συνεδρίου και σκοπό έχουν την προβολή των νέων προϊόντων. Οι ομιλητές δεν είναι υπάλληλοι των εταιρειών, όπως θα περίμενε κάποιος έξω από τον ιατρικό χώρο. Είναι συνήθως μεγάλα ονόματα της ιατρικής ελίτ, οι λεγόμενοι «opinion leaders» ή «καθοδηγητές γνώμης», που αμείβονται κατά πράξη και περίπτωση για κάθε τέτοια παρουσίαση. Αυτό είναι νόμιμο, (το ηθικό δεν ενδιαφέρει), αρκεί να δηλωθεί, και συχνά βλέπεις τον πρόεδρο κάποιων guidelines να είναι και πρόεδρος ή ομιλητής στο δορυφορικό για την προώθηση του αντίστοιχου προϊόντος, που αυτά συστήνουν. Οι τόσο σημαντικοί μάλιστα καθοδηγητές γνώμης, που εννοείται συμμετέχουν δραστήρια σε όλο το πρόγραμμα του συνεδρίου, συνήθως καθηγητές μεγάλων πανεπιστημίων, κύριοι ερευνητές μεγάλων πολυκεντρικών μελετών, πρόεδροι κατευθυντήριων οδηγιών (guidelines), λέγονται «key opinion leaders», καθοδηγητές κλειδιά δηλαδή, που θα ξεκλειδώσουν εύκολα με το κύρος και την πείρα τους, τον εγκέφαλο των εύπιστων συνέδρων για να περάσουν τα «μηνύματα» που πρέπει.¹ Εδώ η συνεδρίαση θυμίζει διδακτική παράσταση. Οι ομιλητές είναι εγκάρδιοι, έχουν μεταδοτικότητα, μιλούν αργά και κατανοητά, δείχνοντας εύπεπτες διαφάνειες που έχει επιμεληθεί η εταιρεία. Έχουν υπομονή και είναι ανοιχτοί σε συζήτηση και διευκρινήσεις. Το ακροατήριο ανταποκρίνεται με την ανάλογη ευγένεια και διακριτικότητα, υποβάλλοντας λίγες ανώδυνες ερωτήσεις. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία παρουσίαση το θέμα συγκλείνει σιγά, σιγά στον τελικό στόχο. Στη δικαίωση και προβολή του νέου φαρμάκου, τεχνικής ή συσκευής. Μετά ακολουθεί γεύμα, ευγενική προσφορά της εταιρείας, εντός ή εκτός συνεδρίου. Αυτό θα βοηθήσει στην αφομοίωση των γνώσεων και απόψεων που μεταλαμπάδευσαν οι καθοδηγητές γνώμης στο ιατρικό ακροατήριο. Τελικά, εκτός από τον έρωτα και η μάθηση περνάει από το στομάχι. 

Γενικά οι εταιρείες φροντίζουν για τα πάντα στο συνέδριο. Έχουν πληρώσει την εγγραφή, το ξενοδοχείο και τα αεροπορικά εισιτήρια του γιατρού, που αν τα πλήρωνε μόνος του θα ξόδευε δυο νοσοκομειακούς μισθούς. Έχουν φροντίσει για τις μετακινήσεις του, την ξενάγηση και τις βραδινές του εξόδους, τον έχουν εφοδιάσει με τσάντες, περιλαίμια, γραφική ύλη και ενημερωτικό υλικό, όλα με εμφανή τα ονόματα των εταιρειών και των προϊόντων τους, έτσι που ο σύνεδρος να μοιάζει με κινούμενο διαφημιστικό χώρο. Είναι δίπλα του, φύλακας άγγελος σε ότι του συμβεί εντός ή εκτός συνεδρίου. Ο μόνος χώρος που δεν επεμβαίνουν εμφανώς οι εταιρείες είναι οι αίθουσες των αναρτημένων ανακοινώσεων ή posters. Εδώ αναρτώνται εκατοντάδες, συνήθως ξαναζεσταμένες και πολυταξιδεμένες μικρές εργασίες, που σκοπό έχουν τη δόξα των κλινικών από τις οποίες προέρχονται και την ενίσχυση του βιογραφικού των αγχωμένων νέων γιατρών, που τις κουβαλούν στον ώμο μέσα σε κυλίνδρους, σαν μπαζούκας για μια μόνο απελπισμένη ρίψη. Μερικές φορές  βέβαια είναι προϊόν σημαντικής δουλειάς, αλλά ελάχιστοι θα σταθούν να τις δουν και γρήγορα θα κατέβουν μετά την αναμνηστική φωτογραφία του πρώτου συγγραφέα, για να ανέβουν οι επόμενες. Γενικά, αυτές οι αίθουσες είναι οι πιο αραιοκατοικημένοι και μονότονοι χώροι του συνεδρίου, που από μακριά θυμίζουν απλωμένη πολύχρωμη μπουγάδα με σεντόνια προς στέγνωμα. Η πλύση εγκεφάλου πάντως δεν γίνεται εδώ. Τα πλυντήρια είναι στους άλλους χώρους του συνεδρίου.

Τα Ελληνικά Ιατρικά Συνέδρια

Τα μεγάλα, επίσημα ελληνικά ιατρικά συνέδρια, όλων των ειδικοτήτων, γίνονται σε πολυτελή ξενοδοχεία. Με μια πρώτη ματιά, μοιάζουν σε μικρογραφία με τα τερατώδη αντίστοιχα διεθνή. Υπάρχουν όμως και αξιόλογες διαφορές…προς το χειρότερο. Στις αίθουσες και πάλι εντυπωσιάζει ο ξύλινος, άχρωμος, άοσμος και άγευστος λόγος των περισσότερων ομιλητών. Γενικά επικρατεί «ησυχία, τάξη και ασφάλεια». Οι πρόεδροι συνήθως είναι εντός τόπου αλλά εκτός χρόνου, καθώς συχνά δεν αφήνουν χρόνο για συζήτηση, που είναι βασική τους υποχρέωση. Άμα τους το θυμίσεις μπορεί να θυμώσουν κιόλας, γιατί εδώ είναι Βαλκάνια και η περισσή ευγένεια και κολακεία περιορίζεται μόνο προς αυτούς με τους λαμπερούς τίτλους και αξιώματα. Επίσης ο πρόεδρος μπορεί να πει βλοσυρά: «διάλογο θα κάνουμε τώρα;», απαξιώνοντας τον διάλογο στη χώρα του Πλάτωνα, ή μπορεί να πει  δίνοντας το λόγο σε συνάδελφο γιατρό, εκείνο το φοβερό, «όχι σχόλια, μόνο ερωτήσεις»! Η μεταπολίτευση φαίνεται δεν ήρθε ακόμα στα ιατρικά συνέδρια και ο πρόεδρος αισθάνεται μερικές φορές σαν πρόεδρος στρατοδικείου. Αν βέβαια το πει ο δάσκαλος αυτό σε ένα παιδάκι θα τον απολύσουν! Το λέει όμως γιατρός σε γιατρό στις επιστημονικές συναντήσεις και το ακροατήριο, εκτός εξαιρέσεων, δεν αντιδρά! Το έχουν πάρει απόφαση πως είναι εκεί καθηλωμένοι μόνο για να ακούν, χωρίς να μιλούν, τον έναν ομιλητή πίσω από τον άλλο, χωρίς διάλλειμα επί πολλές ώρες, με κίνδυνο για την υγεία τους από θρομβοφλεβίτιδα, ουρολοίμωξη και αβάσταχτη βαρεμάρα. Άλλωστε, οι «οργανωτικές επιτροπές» έχουν κάνει τόσο πυκνό το πρόγραμμα, για λόγους «δημοσίων σχέσεων» και αύξησης του ακροατηρίου από τους ίδιους τους ομιλητές και από όσους κουβαλήσει ο καθένας μαζί του, που η διαχείριση του χρόνου είναι εξαιρετικά δύσκολη ακόμα και από πολύ ικανούς προέδρους. Τα διαλλείματα είναι σπάνια ή δεν τηρούνται, καθώς ακούγεται το «μη φύγετε, ακολουθεί η επόμενη συνεδρίαση».  Έτσι, οι επιμελείς σύνεδροι, όταν επιτέλους βγουν από την αίθουσα, μετά από τέσσερεις, πέντε ή έξι ώρες αδυσώπητο, μονότονο, αμείλικτο σφυροκόπημα, χωρίς συζήτηση,  παραπατούν θολωμένοι, με έντονα συμπτώματα επιστημονικής δηλητηρίασης, που αποτελεί ειδική μορφή πνευματικής δηλητηρίασης των συνεδρίων.

Οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση! Έτσι τουλάχιστον δηλώνεται από τους διοργανωτές των περισσότερων ελληνικών ιατρικών συνεδρίων. Άλλη μια νεοελληνική ιδιαιτερότητα, καθώς ο ομιλητής που δίνει διάλεξη θεωρείται αυθεντία που αξίζει μόνο σεβασμό, κολακείες και χειροκρότημα. Θα έρθει και θα φύγει μεγαλοπρεπώς και με αυτοκρατορικές τιμές. Θα μπορούσαν βέβαια να μας  στείλουν τη διάλεξη με ένα e-mail να τη μελετήσουμε με την ησυχία μας, αφού δεν θα γίνει συζήτηση, να μην ταλαιπωρούμαστε και εμείς και οι ομιλητές  στις μετακινήσεις. Προσωπικά, εκείνο που φωνάζω στην αίθουσα όταν ακούω ότι «οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση» είναι: Οι διαλέξεις έχουν συζήτηση, τα διαγγέλματα δεν έχουν! Πολλοί βέβαια ομιλητές, που δεν έχουν τίποτα να κρύψουν και δεν έχουν καβαλήσει το καλάμι, θέλουν συζήτηση με το ακροατήριο και αιφνιδιάζονται και απορούν, ιδίως οι ξένοι, όταν αντί για ερωτήσεις, στο τέλος τους ενημερώνουν πως «οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση!». Να σημειώσουμε πως οι διαλέξεις είναι πολύ της μόδας τελευταία και κάποια συνέδρια έχουν καμιά τριανταριά, ίσως για να ευχαριστήσουν και να υποχρεώσουν όσο γίνεται περισσότερους. Αυτά είναι επιστημονικά δανεικά. Διάλεξη έδωσες, διάλεξη θα πάρεις! Και όμως, επειδή αυτός που δίνει διάλεξη  θεωρείται πολύ ειδικός σε ένα θέμα και συχνά έρχεται από πολύ μακριά για να το φωτίσει, πρέπει το ακροατήριο να έχει περισσότερο χρόνο για να εκμεταλλευτεί τη φυσική του παρουσία για ερωτήσεις. Οι καλύτεροι μάλιστα ομιλητές διαλέξεων είναι εκείνοι που και στη διάρκεια της ομιλίας τους, αντί για συνεχή μονόλογο, κατά διαστήματα ανοίγουν διάλογο με το ακροατήριο, διεγείρουν και ξυπνάν το ακροατήριο, προσπαθούν και εκείνοι να μάθουν από το ακροατήριο! Ο καλύτερος δάσκαλος όλων των εποχών, ο Σωκράτης, δίδασκε ρωτώντας αυτός τους μαθητές του, κάνοντας διάλογο, και ποτέ δεν έδινε διάλεξη!

Η "δορυφορική" επιστημονική ενημέρωση

Τα «δορυφορικά συμπόσια» κατέχουν περίοπτη θέση στα ελληνικά συνέδρια. Μερικά μάλιστα έχουν τόσα πολλά, που το κυρίως συνέδριο είναι δορυφορικό των δορυφορικών του! Οι δικοί μας «καθοδηγητές γνώμης» κατέχουν διάφορες θέσεις στο επιστημονικό στερέωμα. Οι «key opinion leaders» μας έχουν συνήθως συγκεκριμένη εξειδίκευση σε ένα τομέα της ειδικότητάς τους. Έχουν υψηλές θέσεις, εντυπωσιακούς τίτλους και πλήθος εργασιών και δημοσιεύσεων, με τη βοήθεια βέβαια ενός στρατού από ικανότατους «εργασιολόγους» συνεργάτες. Εξασκούν το έργο της διάπλασης της γνώμης των συναδέλφων τους κατά τακτά διαστήματα, με το ανάλογο ύφος που ταιριάζει στο επιστημονικό τους ειδικό βάρος. Οι σκέτοι «opinion leaders» μας, με λιγότερα ακαδημαϊκά προσόντα, έχουν πλούσιο ρεπερτόριο, εμπειρία παρουσιάσεων, μεταδοτικότητα «μηνυμάτων» και κοινωνική και ηθική προσέγγιση του θέματος. Μιλούν τόσο γλυκά, σιγανά και πράα, που  μερικές  φορές νομίζεις πως ακούς «ιατροκήρυκα». Κατά βάθος είναι ντροπαλοί και δεν δείχνουν, όπως και οι «key» βέβαια, στη δεύτερη διαφάνεια της ομιλίας τους τις οικονομικές τους σχέσεις με τις εταιρείες. Αυτό όμως το κάνουν συνήθως και οι ομιλητές του κανονικού προγράμματος του συνεδρίου, ή περνούν τόσο αστραπιαία τη διαφάνεια με τη «δήλωση οικονομικών συμφερόντων» που κανένα ανθρώπινο μάτι δεν προλαβαίνει να διαβάσει. Εκείνο πάλι που χαρακτηρίζει γενικά τους «καθοδηγητές γνώμης» είναι ότι οι ίδιοι δεν παρακολουθούν τα συνέδρια. Η αποστολή τους είναι να διαμορφώσουν τη γνώμη των κουρασμένων από την καθημερινή ιατρική ρουτίνα συναδέλφων τους. Εμφανίζονται σαν διάττοντες αστέρες στο δορυφορικό στερέωμα του συνεδρίου για να «φωτίσουν» ένα θέμα και μετά εξαφανίζονται. Τη δική τους γνώμη τη διαμορφώνουν με τη βοήθεια της χορηγού εταιρείας, που συνήθως τους προμηθεύει και τις διαφάνειες της παρουσίασης. Έχουν όμως τόσες δορυφορικές εμφανίσεις, που θα μπορούσαν να προσληφθούν στη NASA. Και στα ελληνικά δορυφορικά συμπόσια φυσικά ακολουθεί γεύμα, που «για να μη κρυώσει», η συνεδρίαση μπορεί να λήξει όπως, όπως, χωρίς συζήτηση και οι ερωτήσεις να αναβληθούν για «μετά το γεύμα», όπως αρμόζει άλλωστε σε ένα κανονικό «συμπόσιο».

Στα «δορυφορικά συμπόσια» ο γιατρός θα πάει συνήθως υποψιασμένος πως αυτά που θα ακούσει θα έχουν σημαντική δόση μεροληψίας υπέρ του προβαλλόμενου προϊόντος. Οι ομιλητές κάνουν πως τον ενημερώνουν και αυτός κάνει πως τους πιστεύει, αν και στο τέλος κάτι θα του μείνει, που θα καλλιεργηθεί σε δεύτερη φάση με άλλες «ενημερώσεις». Πηγαίνει κυρίως από υποχρέωση στην εταιρεία που τον έστειλε στο συνέδριο ή μπορεί να τον στείλει στο επόμενο και για να πάει στο γεύμα, όπου θα συναντήσει φίλους και γνωστούς και γενικά θα κάνει «δημόσιες σχέσεις». Εκεί που ο γιατρός κινδυνεύει περισσότερο από παραπληροφόρηση, είναι σε αυτά που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «κρυφο-δορυφορικά», με τους ίδιους ή άλλους ομιλητές  και δυστυχώς είναι πάρα πολλά. Συνεδριάσεις δηλαδή του κανονικού προγράμματος, που οι ομιλητές λειτουργούν σαν συνήγοροι νέων ιατρικών προϊόντων και θεραπειών, αλλά το ακροατήριο δεν το ξέρει και έχει τη ψευδαίσθηση ότι ακούει αντικειμενικές απόψεις πολύ ειδικών στο θέμα. Όχι ότι τους λένε ψέματα. Ποτέ! Απλώς δεν τους λένε όλες τις αλήθειες για να μην μπερδευτούν. Τους λένε για το σχετικό όφελος μιας θεραπείας, που μπορεί να είναι 36%, αλλά δεν τους λένε για το απόλυτο όφελος που είναι 1%, τους λένε για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο που μειώνεται, αλλά δεν τους λένε για την ολική θνητότητα που δεν μειώνεται, τους λένε ότι  το φάρμακο κατεβάζει τη χοληστερίνη, αλλά  δεν τους λένε ότι αυτό δεν έχει κανένα κλινικό όφελος, τους λένε πως μια μελέτη έχει «beautiful» αποτελέσματα, επειδή λέγεται BEAUTIFUL, αλλά δεν τους λένε πως στο σύνολό της ήταν αρνητική, τους λένε για την εργασία που έδειξε μείωση της νοσοκομειακής νοσηλείας, αλλά δεν τους λένε ή υποτιμούν την άλλη που έδειξε αύξηση της θνητότητας, τους λένε πόσοι ωφελήθηκαν από μια πανάκριβη συσκευή στο τέλος της ζωής τους, αλλά δεν τους λένε πως το όφελος ήταν μερικοί βασανιστικοί μήνες ή μέρες και βέβαια ποτέ δεν λένε για τη θύελλα κριτικής που έχουν ξεσηκώσει κάποιες νέες μελέτες και θεραπείες.Έτσι, το ιατρικό ακροατήριο, μέσα από μια σειρά από αλήθειες, οδηγείται να πιστέψει ένα μεγάλο ψέμα.

Η "νοσογόνος" ιατρική

Η αποστολή των διεθνών και ελληνικών συνεδρίων δεν είναι μόνο η ενημέρωση για νέες θεραπείες και η προώθηση νέων φαρμάκων και συσκευών, αλλά και η κατασκευή νέων νόσων, η επέκταση των παλαιών και η ανακάλυψη νέων πληθυσμών «ασθενών». Όποιος δεν έχει υπέρταση θα έχει προ-υπέρταση, όποιος δεν έχει διαβήτη θα έχει προ-διαβήτη, όποιος δεν έχει οστεοπόρωση θα έχει αρχόμενη οστεοπόρωση, όποιος είναι στεναχωρημένος θα έχει κατάθλιψη και όποιος δεν έχει καρκίνο θα πρέπει να κάνει συνέχεια εξετάσεις μέχρι να αποκτήσει! Ειδικά τα παιδιά και οι νέοι αποτελούν ένα νέο «στόχο», ένα «φυτώριο ασθενών» για άμεση ή μελλοντική θεραπεία, σε όλες τις ιατρικές ειδικότητες. Χωρίς προοπτικές μελέτες, χωρίς στοιχεία, χωρίς εμπειρία, τα παιδιά βαπτίζονται υπερτασικά, υπερχοληστεριναιμικά, καρδιοπαθή, προβληματικά, υπερκινητικά, ψυχικά διαταραγμένα και ότι άλλο, σπέρνοντας πανικό και δυστυχία στις οικογένειές τους. Γενικά στιςιατρογενείς νόσους, οι  «opinion leaders» συχνά σε πρώτη φάση και για μεγάλο διάστημα, λειτουργούν σαν βαρύ πυροβολικό, που προετοιμάζει το έδαφος για την κατάκτηση των ανεξερεύνητων «ασθενειών» ή των «νέων ηλικιακών ομάδων», και ανοίγει το δρόμο για την επέλαση του πεζικού,  δηλαδή, των νέων θεραπειών, των νέων φαρμάκων και συσκευών. Η νέα εποχή της «νοσογόνου ιατρικής» έχει προ πολλού ανατείλει!

Το ενοχλητικό "οικονομικό κόστος"

Το οικονομικό κόστος μέχρι την έλευση της κρίσης ήταν ταμπού για τα συνέδρια. Αν τολμούσες να αναφερθείς στο κόστος, έβλεπες στα πρόσωπα της ιατρικής ελίτ μια έκφραση αποστροφής, αποδοκιμασίας, ειρωνείας, ενόχλησης και περιφρόνησης, για να πάρεις τη θυμωμένη απάντηση, «εμείς είμαστε γιατροί και δεν μας ενδιαφέρει το κόστος», με την επωδό, «το κόστος αφορά το κράτος». Την ίδια απάντηση πήρα πριν μερικά χρόνια και από πρόεδρο ευρωπαϊκών guidelines, που σύστηναν ανεπιφύλαχτα νέο πανάκριβο φάρμακο πολύ αμφίβολης αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Αλήθεια, οι πανεπιστημιακοί καθηγητές και λέκτορες και οι γιατροί διευθυντές και επιμελητές του ΕΣΥ δεν είμαστε «δημόσιοι λειτουργοί» και άρα «κράτος»;  Όλοι οι γιατροί όμως γενικά, δεν είχαν καμιά όρεξη να ασχοληθούν με το κόστος. Άλλωστε «πληρώνουν τα ασφαλιστικά ταμεία». Εμείς σαν γιατροί δεν χρειαζόταν να ξέρουμε τι στοιχίζει το κάθε φάρμακο που γράφαμε, η κάθε εξέταση που ζητούσαμε και η κάθε θεραπεία που προτείναμε. Πάνω από όλα "το καλό του αρρώστου", όσο και αν στοιχίζει. Άλλωστε εκείνη την ανέμελη εποχή «λεφτά υπήρχαν», έστω και δανεικά. 

Η κρίση ανέτρεψε δραματικά αυτή την αντίληψη. Μια από τις κύριες αιτίες της οικονομικής καταστροφής της χώρας φάνηκε πως ήταν η σπατάλη και η λεηλασία στο χώρο της υγείας. Τώρα είμαστε υποχρεωμένοι για πολλούς λόγους να μιλάμε και για το ενοχλητικό κόστος στα συνέδρια. Άλλωστε  έχουμε για βοήθεια και τουςοικονομολόγους υγείας, που οι περισσότεροι γιατροί αγνοούσαν την ύπαρξή τους. Ίσως γιατί μέχρι τώρα ήταν πολύ διακριτικοί και δεν μας ενοχλούσαν όλο το διάστημα που κράτησε το «πάρτι» στην υγεία. Μάλιστα, ίσως γιατί μας θαύμαζαν, έκαναν και εκείνοι την ίδια περίοδο συνέδρια πολυτελείας σε ακριβά ξενοδοχεία, με τη χορηγία των ίδιων πολυεθνικών εταιρειών, κάτι σαν μετεκπαίδευση, μιας και συνήθως προερχόντουσαν από «εθνική σχολή». Θαυμαστές της προόδου και της καινοτομίας στην ιατρική, μετά από επισταμένη περίπλοκη μελέτη, βγάζουν ακόμα και σήμερα, εν μέσω οικονομικής καταστροφής, όλα τα νέα πανάκριβα φάρμακα και συσκευές«cost-effective», δηλαδή ότι αξίζουν το κόστος. Εξίσου σεμνοί στις ομιλίες τους στα ιατρικά συνέδρια με τους γιατρούς «καθοδηγητές γνώμης», αν και οικονομολόγοι, δε δείχνουν τις οικονομικές τους σχέσεις με την ιατρική βιομηχανία.

  

Το ελληνικό συνεδριακό φαινόμενο         

Στην Ελλάδα θα πρέπει να έχουμε σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ των ιατρικών συνεδρίων. Χιλιάδες συνέδρια κάθε χρόνο όλων των ειδικοτήτων, σε κάθε μέγεθος και για κάθε γούστο. Συνέδρια με χιλιάδες σύνεδρους και συνέδρια χωρίς ακροατήριο. Συνέδρια των πόλεων και συνέδρια της επαρχίας. Συνέδρια του βουνού και του κάμπου και συνέδρια της θάλασσας. Συνέδρια σε καζίνο και συνέδρια εν πλω. Συνέδρια με 30 γιατρούς στην αίθουσα και 300 στην κοντινή παραλία ή βουνοκορφή, άλλωστε στα συγκεκριμένα δε χωράνε όλοι μέσα. Όλα τα συνέδρια έτσι κι αλλιώς πληρώνει η ιατρική βιομηχανία, μιας και έχει αναλάβει πρόθυμα το καθήκον της «συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης» και προσπαθεί να ικανοποιήσει τις πιεστικές απαιτήσεις εκτός των επίσημων ιατρικών εταιρειών, των ιατρικών σχολών και γνωστών ιδρυμάτων, και τους φιλόδοξους εκπαιδευτικούς στόχους κάθε κλινικής και κάθε εταιρείας μελέτης διαφόρων παθήσεων. Οι τελευταίες ξεφυτρώνουν σε απίστευτη συχνότητα, από διάφορες ομάδες γιατρών όλων των ειδικοτήτων, με στόχο να εκπαιδεύσουν και να διαφωτίσουν τους συναδέλφους τους σε νέες και παλιές ασθένειες, προτείνοντας όμως πάντα νέες ακριβές θεραπείες. Γενικά, όλοι όσοι διοργανώνουν συνέδρια, ξεπερνούν σε ζήλο τις εταιρείες και συχνά τις πιέζουν για πιο πολλά συνέδρια!  Είναι τέτοιο το πάθος, που ακόμα και για τις σπάνιες ασθένειες με τα «ορφανά», αλλά με πλούσια προίκα φάρμακα, να διοργανώνονται σε ένα χρόνο περισσότερες «συνεδρίες», από τον αντίστοιχο μικρό αριθμό των ασθενών για κάθε μια. Όσο για τους «ειδικούς», θα πρέπει να αντιστοιχεί στον καθένα το πολύ μισός ασθενής με την αντίστοιχη «σπάνια και ορφανή» νόσο.   

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ), όλα αυτά τα χρόνια του συνεδριακού οργασμού, έδειχνε απόλυτη κατανόηση και πνεύμα συνεργασίας προς την ιατρική βιομηχανία και την ιατρική ελίτ πανεπιστημιακών και μη, στην κοινή τους προσπάθεια, για τη μέχρι πνευματικής, σωματικής και ταξιδιωτικής εξάντλησης, επιμόρφωση των ελλήνων ιατρών. Με απόλυτη κατανόηση και διακριτικότητα, ενέκρινε όλες τις αιτήσεις συνεδρίων για το εσωτερικό και εξωτερικό, για τις πόλεις και τα χωριά, για τα βουνά και τις θάλασσες. Το 2011, που η κρίση ανάγκασε τις μεγάλες εταιρείες να μειώσουν τις αιτήσεις για συνέδρια σε μόνο(!) 1835, ο ΕΟΦ, αποφάσισε να γίνει αυστηρός και απέρριψε 13 αιτήσεις «για τυπικούς λόγους». Επίσης έγινε αυστηρός και προς τους περιπλανώμενους ανά την υφήλιο διψασμένους για μάθηση έλληνες γιατρούς, με έξοδα φυσικά των χορηγών εταιρειών. Στο εξής κάθε γιατρός δικαιούται κάθε χρόνο μόνο(!) τρία ταξίδια στο εξωτερικό και πέντε στο εσωτερικό! Επιπλέον απεριόριστα ταξίδια δικαιούνται εκείνοι που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα των συνεδρίων και έχουν κάτι να πουν ή κάτι να δείξουν. Για δεκαετίες λοιπόν, ο ΕΟΦ στάθηκε και στέκεται  αρωγός και πιστός σύμμαχος του ΕΟΤ. Το υπουργείο Υγείας στο πλευρό του υπουργείου Τουρισμού, για τον κοινό ιερό σκοπό της «συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης» εκτός έδρας!

Ποιος πληρώνει τα ιατρικά συνέδρια;

Ποιος όμως πληρώνει τελικά τα συνέδρια και τα πολυτελή γεύματα και δεξιώσεις; Μα οι φαρμακευτικές και οι άλλες εταιρείες θα πείτε, τι ερώτηση είναι αυτή. Για αυτό και πάντα μνημονεύεται από τους διοργανωτές η συμβολή τους, «χωρίς την οποία το συνέδριο δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί». Η συμβολή όμως των ασθενών ποτέ δεν μνημονεύεται! Τι δουλειά έχουν οι ασθενείς στα έξοδα των συνεδρίων; Έχουν, γιατί σε αυτούς πάει τελικά ο λογαριασμός ή τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος. Το άλλο θα πάει στο κράτος «που δεν κάνει τίποτα για τα συνέδριά μας», αλλά και στον κάθε πολίτη της χώρας. Οι φαρμακευτικές και λοιπές εταιρείες της ιατρικής βιομηχανίας δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα και δεν περιμένει κανείς να είναι. Όχι μόνο δε χάνουν από την «ευθύνη στη μετεκπαίδευση των γιατρών», που τόσο εύκολα τους ανέθεσε η διεθνής ιατρική ελίτ και το κράτος, αλλά αυτή η «ευθύνη» ήταν η κύρια αιτία της εκπληκτικής αύξησης της κερδοφορίας τους και της αστρονομικής εκτίναξης των δαπανών για την υγεία σε όλο τον κόσμο. Η ιατρική βιομηχανία είναι σήμερα η ισχυρότερη βιομηχανία στον κόσμο, μακράν πάσης άλλης, χάρις στην καλύτερη επένδυση που έκανε ποτέ: στα ιατρικά συνέδρια! Τα τεράστια ποσά που δαπανά για τα ιατρικά συνέδρια τα παίρνει πίσω στο πολλαπλάσιο, γιατί α) έχουν τεράστιες φοροαπαλλαγές, β) προβάλλονται με όλους τους τρόπους τα νέα πανάκριβα φάρμακα, συσκευές και άλλα προϊόντα, γ) επιβάλλονται νέες θεραπείες μέσω των κατευθυντήριων οδηγιών (guidelines), που προβάλλονται κατά κόρον, δ) δημιουργούν υποχρεώσεις και συναλλαγές με τους γιατρούς, ιδιαίτερα τους πολυταξιδεμένους, που αυξάνουν ραγδαία τη συνταγογράφηση και τη χρήση της «νέας τεχνολογίας».

Τα κράτη, αφήνοντας την μετεκπαίδευση των γιατρών στην ιατρική  βιομηχανία, βρήκαν το χειρότερο τρόπο να κάνουν οικονομία. Οι δαπάνες υγείας όπως είπαμε απογειώθηκαν και τα ασφαλιστικά ταμεία κατέρρευσαν. Οικονομικοί πόροι στερήθηκαν από άλλες πηγές, συντάξεις και κοινωνικές παροχές μειώθηκαν. Το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα σήμερα των δυτικών χωρών είναι το κόστος υγείας, που απειλεί να καταπιεί τους κρατικούς προϋπολογισμούς.  Οι ίδιοι οι ασθενείς, που οι οικονομολόγοι υγείας αποκαλούν «καταναλωτές υγείας», επιβαρύνονται όλο και περισσότερο, πληρώνοντας από την τσέπη τους μεγάλα ποσά, ακόμα και όταν έχουν καλή ασφαλιστική κάλυψη. Η πρώτη αιτία χρεοκοπίας των νοικοκυριών στις ΗΠΑ εδώ και χρόνια είναι οι ιατρικές δαπάνες. «Η εγχείρηση επέτυχε, αλλά ο ασθενής απέθανε», γιατί του πήραν το σπίτι και έμεινε άστεγος.  Αντί τουλάχιστον αυτή η σπατάλη στις ιατρικές δαπάνες να οδηγήσει σε καλύτερη υγεία, οδήγησε σε χειρότερη! Οι ΗΠΑ και πάλι, με τις μεγαλύτερες μακράν πάσης άλλης χώρας, δαπάνες στην υγεία, είναι στη χειρότερη θέση σε δείκτες υγείας στις χώρες του ΟΟΣΑ και σε μια από τις χειρότερες στον κόσμο.Όταν οι άνθρωποι στερούνται βασικές ανάγκες διαβίωσης, όπως καλή τροφή, θέρμανση και υγιεινή κατοικία, για να αντιμετωπίσουν αναίτια υψηλά έξοδα περίθαλψης, τότε η υγεία τους, όχι μόνο δεν ωφελείται, αλλά επιδεινώνεται δραματικά.

Γίναμε τουλάχιστον καλύτεροι γιατροί με τόσο εντατική «συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση» στα χιλιάδες συνέδρια; Σίγουρα όχι. Καλός γιατρός γίνεται εκείνος που με τα χρόνια κάνει τις πληροφορίες γνώση και τη γνώση σοφία. Εκείνος που μέσα και πάνω από ιατρικές εξετάσεις, φάρμακα, τεχνικές, συσκευές, νούμερα και στατιστικές, βλέπει τον άνθρωπο με τη ψυχή και τις ανάγκες του. Τα ιατρικά συνέδρια που στέλνουν το γιατρό σε τόσα ταξίδια, δεν τον βοηθούν σε αυτό το ταξίδι ζωής στην πραγματική βαθειά γνώση. Η ανθρώπινη προσέγγιση του αρρώστου, η κατανόηση των αισθημάτων και αναγκών του, η κοινωνική και οικονομική του θέση, η δυνατότητα που έχουμε να κινητοποιήσουμε τις φυσικές και ψυχικές του δυνάμεις για να αντιμετωπίσει την αρρώστια, οι τρόποι που μπορούμε να αποφύγουμε τον φόβο και  τα έξοδα που δημιουργούν η αμυντική ιατρική και οι υπερδιαγνώσεις, οι κίνδυνοι της πολυφαρμακίας, καθώς και  η ιατρική δεοντολογία, δε συζητούνται στα συνέδρια, γιατί δεν έχουν σπόνσορα. Αυτό που πετυχαίνουν σίγουρα τα συνέδρια είναι να μετατρέπουν, σιγά σιγά, το γιατρό, από ανθρωπιστή επιστήμονα, σε παραγωγικό συνταγογράφο φαρμάκων καιευθυνόφοβο συντάκτη παραπεπτικών για εργαστηριακές εξετάσεις και επεμβάσεις. Ο αλλοτριωμένος γιατρός των συνεδρίων θεραπεύει εργαστηριακές εξετάσεις και όχι αρρώστους.
   

Ποιός ευθύνεται για τον "εκφυλισμό" των ιατρικών συνεδρίων;

Έχουμε ευθύνη σαν ιατρική κοινότητα για αυτή την κατάσταση; Κατά τη γνώμη μου ναι, και μάλιστα τη μεγαλύτερη. Η ιατρική μας ελίτ, η ακαδημαϊκή κοινότητα, τα πανεπιστήμια, δεν προχώρησαν απλώς μια θεμιτή και χρήσιμη συνεργασία που υπήρχε και πρέπει να υπάρχει με την ιατρική βιομηχανία, αλλά παρέδωσαν τα ιερά και τα όσια της ιατρικής και τα έκαναν εμπορεύσιμα. Η μεγάλη στρατιά των μαχόμενων γιατρών σε όλο τον κόσμο ακολούθησε. Το φαινόμενο της «διάχυσης της ευθύνης» μας έκανε να βλέπουμε μια κατάσταση σαν φυσιολογική, αφού συμμετείχαν όλοι, ακολουθώντας επιστημονικές ηγεσίες και «opinion leaders». Οι μαζικές όμως συμπεριφορές, πίσω από διάφορους «καθοδηγητές», οδηγούν συχνά και σε μαζικές καταστροφές, πολεμικές ή οικονομικές και ηθικές. Η ίδια η παγκόσμια ιατρική ελίτ, οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, είναι και σύμβουλοι των κυβερνήσεων και έχουν ευθύνη στις κυβερνητικές επιλογές. Παρότι συνηθίζουν για όλα να ρίχνουν τις ευθύνες στο «κράτος», είναι και οι ίδιοι κράτος και μάλιστα «κράτος εν κράτει», καθώς έχουν και τη δική τους ακαδημαϊκή αυτονομία. Γιατί η ιατρική βιομηχανία να επενδύσει σε πραγματικά καλύτερες νέες θεραπείες, όπως έκανε παλιά, όταν βρίσκει πρόθυμους, ένθερμους καθοδηγητές γιατρών για την προώθηση κάθε νέου φαρμάκου ή συσκευής αμφίβολης αξίας; Τα δύο τρίτα τουλάχιστον του κόστους δημιουργίας ενός νέου φαρμάκου θα πάνε στην «προώθηση». Αρκεί μια θεραπεία να δείξει όφελος 1% περισσότερο από μια παλιά και το φάρμακο θα κυκλοφορήσει 50 ή 100 φορές ακριβότερα από το παλιό, σε αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο νέο εμπορικό προϊόν, ας πούμε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, που ενώ είναι πολύ καλύτερο από το προηγούμενο, μπορεί να είναι και φθηνότερο. Έτσι, όταν δεν διαφθείρει η βιομηχανία τον γιατρό, διαφθείρει ο γιατρός την βιομηχανία.  

Η ιατρική ελίτ σε όλο τον κόσμο  διαθέτει φωνές, αν και σε μειοψηφία, που εκφράζοντας την ιατρική συνείδηση,  αντιδρούν στον εκφυλισμό των ιατρικών συνεδρίων. Σε αυτούς, την πιο σημαντική δουλειά φαίνεται πως κάνει στο διεθνή χώρο, ο πατριώτης μας Ιωάννης Ιωαννίδης, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Stanford των ΗΠΑ και πρώην καθηγητής στο πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων. Σε όλο τον κόσμο δίνεται μεγάλη δημοσιότητα στα άρθρα του, με θέμα την ιατρική έρευνα και την ιατρική εκπαίδευση. Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο JAMA άρθρο του με τίτλο: «Είναι τα ιατρικά συνέδρια χρήσιμα; Και για ποιόν;». Τα συμπεράσματά του είναι πως τα αμέτρητα, πολυέξοδα ιατρικά συνέδρια ανά τον κόσμο χρησιμεύουν κυρίως για την αύξηση των πωλήσεων των φαρμακευτικών και άλλων εταιρειών του ιατρικού χώρου, με τον επηρεασμό του ακροατηρίου, που συνήθως «ακούει παθητικά» από «opinion leaders». Τα συνέδρια, συνεχίζει, είναι επίσης χρήσιμα στην ανέλιξη στην ιεραρχία των νέων γιατρών, με την προβολή ενός τεράστιου όγκου  αμφίβολης αξίας «εργασιών», που αντικαθιστούν την πραγματική αξία, την αυθεντικότητα και την σκληρή δουλειά δίπλα στον άρρωστο. Τα συνέδρια λοιπόν, προβάλλοντας λάθος αξίες,  «είναι επιζήμια για την ιατρική και την φροντίδα υγείας».²  Ο κ. Ιωαννίδης επίσης πιστεύει πως  τα τερατώδη διεθνή συνέδρια ήρθε η ώρα να εξαφανισθούν, όπως οι δεινόσαυροι και προτείνει μια προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη, για να δείξει επιτέλους τι αυτά προσφέρουν στην εκπαίδευση των γιατρών. Φαντάζεστε τι θα έδειχνε; Άλλοι συγγραφείς έχουν τονίσει, εκτός από τα τεράστια έξοδα «της πολυτέλειας των ξεπερασμένων συνεδρίων»και την περιβαλλοντική επιβάρυνση από χιλιάδες τόνους διοξειδίου του άνθρακα από τις αθρόες αεροπορικές μεταναστεύσεις των γιατρών ανά την υφήλιο για την παρακολούθησή τους.³ Η μόλυνση του περιβάλλοντος έρχεται να συνοδεύσει τη μόλυνση της ιατρικής σκέψης και συνείδησης. 

Ο σεβαστός καθηγητής Ευτύχιος Βορίδης, έχει πει από χρόνια πολλές αλήθειες για τον κακό δρόμο της σύγχρονης ιατρικής, που έχει ιδιαίτερη αξία να τις θυμόμαστε. Για τα ιατρικά συνέδρια λέει πως, «τα συνέδρια δημιουργούν στους γιατρούς, πρώτον μια εξάρτηση και, δεύτερον, είναι μια μορφή πλύσεως εγκεφάλου». Διερωτάται, «είναι δυνατόν κάθε εβδομάδα να δημιουργούνται νέα δεδομένα ώστε οι γιατροί να είναι σε κάποιο συνέδριο;». Διαπιστώνει επίσης, πως τα εκπαιδευτικά ταξίδια των συνεδρίων είναι μια μορφή διαφθοράς.⁴ Ο καθηγητής και πρώην υπουργός Υγείας Δημήτρης Κρεμαστινός, πρόσφατα έχει δηλώσει:«Σήμερα ο γιατρός κυρίως μετεκπαιδεύεται μέσω των λεγόμενων ιατρικών συνεδρίων, τα οποία σε αριθμό ίσως είναι περισσότερα και από όσα γίνονται σε όλη την Ευρώπη. Ο ιδιόμορφος αυτός τρόπος «μετεκπαίδευσης», προάγει ουσιαστικά την παραοικονομία της Υγείας. Η φαρμακευτική δαπάνη από το 2004 και μέσα σε πέντε χρόνια τετραπλασιάστηκε και από 4.5 δισ. ευρώ έφθασε τα 17 δισ. Τα προτεινόμενα μέτρα περικοπών από την τρόικα στους μισθούς και τις συντάξεις είναι της τάξης των 6 δισ. ευρώ. Οι αριθμοί μιλούν μόνοι τους».⁵  Καλό βέβαια θα ήταν όλοι οι γιατροί  πολιτικοί, από όλα χωρίς εξαίρεση τα κόμματα, να είχαν κάνει αυτές τις διαπιστώσεις πριν πολλά χρόνια και να είχαν δράσει αποφασιστικά για αλλαγή πορείας.

Υπάρχει ελπίδα;

Τι γίνεται όμως τώρα; Σε όλο τον κόσμο είναι επείγουσα ανάγκη η ριζική αλλαγή του τρόπου διεξαγωγής των ιατρικών συνεδρίων. Σε εμάς είναι κατεπείγουσα! Τα συνέδριά μας δεν θέλουν εξωραϊσμό, αλλά ριζική κατεδάφιση και ανοικοδόμηση! Αυτά που προτείνει ο καθηγητής Ι. Ιωαννίδης για όλο τον κόσμο, για μας, σε μια χώρα σε οικονομική καταστροφή, έχουν ιδιαίτερη αξία: Η έμφαση στα συνέδρια πρέπει να δοθεί στον τρόπο που θα γίνουμε ικανοί να επιλέγουμε φαρμακευτικές και επεμβατικές θεραπείες, που ενώ δεν είναι δαπανηρές, θα είναι καλά τεκμηριωμένες και ασφαλείς. «Αυτά τα επαναπροσδιοριζόμενα συνέδρια θα στόχευαν επίσης, στο πως θα χρησιμοποιούσαμε λιγότερες επεμβατικές πράξεις και λιγότερες διαγνωστικές εξετάσεις, ή και καθόλου διαγνωστικές εξετάσεις και καθόλου επεμβατικές πράξεις, όταν δεν είναι εμφανές ότι χρειάζονται». Εδώ θα είχαν θέση και κάποιοι οικονομολόγοι υγείας, εκείνοι τουλάχιστον που δεν έχουν σχέσεις με την ιατρική βιομηχανία και θα πρότειναν πράγματα που θα μας φαίνονταν λογικά.

O ΕΟΦ και κατ΄επέκταση το Υπουργείο Υγείας, θα πρέπει να βάλουν επιτέλους πραγματικά φραγμό στον αριθμό των συνεδρίων και στις συμμετοχές των γιατρών σε αυτά. Γιατί χρειαζόμαστε δύο χιλιάδες συνέδρια το χρόνο; Γιατί ένας γιατρός χρειάζεται να πάει 5 φορές το χρόνο στην τουριστική Ελλάδα και 3 στο εξωτερικό για «επιμόρφωση», όταν έχει τόσα συνέδρια στην πόλη του; Γιατί ένας περιοδεύων θίασος ομιλητών στην επαρχία πρέπει να κουβαλάει μαζί του εκατοντάδες θεατές από την πόλη; Οι ομιλητές πρέπει να ταξιδεύουν, όχι οι σύνεδροι! Πως γίνεται να ξεφυτρώνουν τόσες «εταιρείες μελέτης» διαφόρων παθήσεων και μη παθήσεων και να απαιτούν με το ζόρι να εκπαιδεύσουν τους κορεσμένους από «εκπαίδευση» μέχρι επιστημονικής δηλητηρίασης γιατρούς, και ο ΕΟΦ να δίνει άδειες; Η όποια προσπάθεια περιστολής των δαπανών θα τιναχθεί στον αέρα, γιατί από τη μια θα έχουμε αύξηση στην κατανάλωση γενοσήμων (καλώς), αλλά από την άλλη θα έχουμε αύξηση αχρείαστων ακριβών φαρμακευτικών και επεμβατικών θεραπειών!  Επίσης,ο έλεγχος της τήρησης του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας στα συνέδρια, εκτός από υποχρέωση των διοργανωτών, είναι και υποχρέωση του ΕΟΦ. Οι σχέσεις επίσης του ΕΟΦ με τις φαρμακευτικές  εταιρείες και εκείνες της ιατρικής τεχνολογίας πρέπει να είναι διαφανείς.

Οι Ιατρικές Εταιρείες, όλων των ειδικοτήτων, δεν είναι Ιατρικές Εφορίες, με κύριο σκοπό τη συλλογή χρημάτων από τα συνέδρια. Όποιοι και να είναι οι σκοποί που τα μαζεύουν, δεν μπορούν να κάνουν ανεπίτρεπτες δεοντολογικά παραχωρήσεις στην εμπορική διαφήμιση και προβολή φαρμακευτικών και άλλων προϊόντων. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα, ιδιαίτερα στην Ιατρική. Τι να το κάνουμε να δώσουμε «περισσότερες υποτροφίες» σε νέους γιατρούς, αν η «η συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση» που παίρνουν είναι σε μεγάλο βαθμό συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση στη διαφθορά και τα «μόρια» που μαζεύουν στα συνέδρια είναι στην συνεχιζόμενη ιατρική πλύση εγκεφάλου; Οι νέοι γιατροί μας μιμούνται! Την αποτελεσματικότερη «εκπαίδευση» την παίρνουν από την συμπεριφορά μας, εντός και εκτός συνεδρίων! Τελευταία είδαμε σε αίθουσες συνεδρίων και γιγαντοαφίσες πάνω από τους ομιλητές και πάνω από το προεδρείο (!) με πανάκριβα νέα φάρμακα,ίσως για να θυμόμαστε να μην τα δίνουμε στους φτωχούς κατά κανόνα ασθενείς μας και τους στείλουμε μια ώρα αρχύτερα, μιας και κόβουν από το φαγητό και από την θέρμανση για να τα πάρουν ή μειώνουν τη δόση του φαρμάκου στο μισό για οικονομία!

Το πρόγραμμα των συνεδρίων θα πρέπει να έχει λιγότερες συνεδρίες, λιγότερους ομιλητές, λιγότερες διαλέξεις με περισσότερο χρόνο ώστε να χωρέσει μια γόνιμη συζήτηση, περισσότερα διαλλείματα. Η γνώση δεν μπουκώνεται! Πάνω από όλα πρέπει να έχει χρόνο για περισσότερη συζήτηση! Οι ομιλητές οφείλουν να δείχνουν καθαρά και να εξηγούν τη διαφάνεια με τις οικονομικές τους σχέσεις! Τα δορυφορικά συμπόσια θα ήταν πιστεύω πολύ καλύτερα και πραγματικά χρήσιμα, αν οι ομιλητές ήταν κανονικοί έμμισθοι εργαζόμενοι των εταιρειών, γιατροί, φαρμακοποιοί και άλλοι επιστήμονες. Γενικά, οι εργαζόμενοι στην ιατρική βιομηχανία αξίζουν σεβασμό και ανάλογη μεταχείριση. Συνήθως, όταν μας ενημερώνουν οι ίδιοι, είναι πιο αντικειμενικοί από τους «opinion leaders», υπάρχει περισσότερη διαφάνεια και σωστή κατανομή ρόλων. Ο ρόλος του γιατρού στα συνέδρια, του κάθε γιατρού, με οποιοδήποτε τίτλο, είναι να κρίνει αυστηρά αυτά που προτείνει η βιομηχανία και όχι να τα διαφημίζει και να τα προωθεί. Όταν κρατάμε τις αποστάσεις, η συνεργασία με τις φαρμακευτικές και άλλες εταιρείες είναι και θεμιτή και απαραίτητη. Σήμερα όμως οι αποστάσεις έχουν εξαφανισθεί, και ο γιατρός χορεύει παθητικό ταγκό με τη βιομηχανία, μαζί με το κράτος, σχηματίζοντας ένα καταστροφικό τρίο που πρέπει να σπάσει. 

Όσο για τα διεθνή συνέδρια, έχει αξία να παρακολουθήσει κανείς μόνο κάποια  μικρά και εξειδικευμένα,εφ΄όσον έχει κάποιο ειδικό ενδιαφέρον και ενασχόληση. Τα μεγάλα και τερατώδη δεν ενδείκνυνται για όσους τους ενδιαφέρει το εκπαιδευτικό μέρος του συνεδρίου. Σήμερα, η διαδικτυακή ενημέρωση, όπου δεν είναι και εκείνη διαβρωμένη από "opinion leaders", μπορεί να δώσει πολύ καλήτερη ενημέρωση.  Αν πάλι επιμένετε, ο καλύτερος τρόπος να παρακολουθήσεις ένα μεγάλο, τύπου πανευρωπαϊκού, συνέδριο, είναι να μην πάς!Κάθεσαι στον υπολογιστή σου και παρακολουθείς πολύ περισσότερο και πολύ πιο άνετα από το να ήσουν εκεί, και το κυριότερο, έχεις τον χρόνο και τον τρόπο να επεξεργαστείς, να διασταυρώσεις και να σκεφτείς «τα μηνύματα» που παίρνεις. Τα «take home messages», όπως τα «take away» τρόφιμα, είναι συνήθως ανθυγιεινά.Μπορούμε να φτιάξουμε μόνοι μας τα δικά μας «home made» μηνύματα, με λίγες, υποτοξικές δόσεις υλικών και από το συνέδριο.

Επίλογος

Τα ιατρικά συνέδρια, τις τελευταίες τρείς δεκαετίες, έχουν βλάψει σοβαρά την υγεία και την οικονομία.Τώρα που η κρίση χτυπάει και τη δική μας πόρτα, τώρα που οι νέοι κυρίως γιατροί είναι άνεργοι, κακοπληρωμένοι και μετανάστες, είναι ο καιρός να ξεκινήσουμε το ταξίδι της επιστροφής, αντίθετα στο ρεύμα της αλλοτρίωσης, προς τις ρίζες της ιατρικής συνείδησης. Αυτής της μαγικής αίσθησης επικοινωνίας και προσφοράς προς τον άρρωστο και την κοινωνία, που καμιά οικονομική παροχή, κανένας τίτλος, κανένα αξίωμα δεν μπορεί να αναπληρώσει. Να εγκαταλείψουμε τα πολυτελή ξενοδοχεία και να επιστρέψουμε στο σπίτι μας, στα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων και των νοσοκομείων. Να αρνηθούμε τα δωρεάν γεύματα των εταιρειών και να φάμε στις ταβέρνες ρεφενέ, όπως παλιά, να γελάσουμε με την καρδιά μας και να γνωριστούμε πραγματικά.Δωρεάν γεύματα δεν υπάρχουν. Ούτε δωρεάν ταξίδια. Τα πλήρωσαν αυτοί που σήμερα τρώνε στα συσσίτια των δήμων και της εκκλησίας.  Από την οικονομία που θα γίνει περιορίζοντας την σπατάλη των συνεδρίων, ας διεκδικήσουμε και καλύτερες ιατρικές αμοιβές με αξιοπρέπεια.   

Τα ιατρικά συνέδρια πρέπει να ξαναγίνουν η φωνή των γιατρών! Η σιωπή των γιατρών πρέπει να σπάσει, γιατί η σιωπή είναι συνενοχή! Εδώ και πολλά χρόνια, μέσα στα συνέδρια, δίνω σκληρές μάχες γι΄αυτό. Έχω καταρρίψει πολλά δορυφορικά και κρυφο-δορυφορικά και έχω δεχτεί πολλές δορυφορικές επιθέσεις από το διάστημα των πεντάστερων ξενοδοχείων. Κατηγορήθηκα πως, παρ΄ότι έλεγα αλήθειες και δικαιωνόμουν , στα συνέδρια η διαγωγή μου δεν ήταν «κοσμιοτάτη», γιατί «φώναζα». Φώναζα γιατί έβλεπα το τρένο που ερχόταν να μας πατήσει και τελικά μας πάτησε! Πριν πολλά χρόνια, γινόντουσαν ζωηρές συζητήσεις και αυθόρμητα «debate» στα συνέδρια. Αυτή η ανοχή σήμερα στους «ειδικούς», αυτός ο φόβος να πει ο γιατρός τη γνώμη του, για να μην ενοχλήσει συμφέροντα, αυτή η ψεύτικη ευγένεια και κολακεία πρέπει να σταματήσoυν.Όλα όσα ακούγονται πρέπει να  κρίνονται, όσο ψηλά κι αν βρίσκεται αυτός που τα λέει. Οι γιατροί δεν είμαστε μέλη κάποιας δογματικής θρησκείας ή οπαδοί κάποιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας για να χρειαζόμαστε  «καθοδηγητές γνώμης» και "κατευθυντήριες οδηγίες" οικονομικών συμφερόντων. Στα συνέδρια ακούμε με πολύ προσοχή όλους, αλλά είμαστε αυστηροί κριτές, που ρωτούν σκληρές ερωτήσεις, ψάχνοντας την αλήθεια! 

Έτσι, όταν στο τέλος, γυρίσουμε και κοιτάξουμε πίσω τη ζωή που ζήσαμε σαν γιατροί, δεν θα ταιριάζουν σε μας οι στίχοι του T.S. Elliot:

Ο ατέλειωτος κύκλος της ιδέας και της δράσης

Αμέτρητες εφευρέσεις, αμέτρητα πειράματα 

Φέρουν γνώσεις της κίνησης, αλλά όχι της ακινησίας 

Γνώση του λόγου, αλλά όχι της σιωπής

Γνώση των λέξεων, αλλά όχι της Λέξης

Όλη μας η γνώση μας φέρνει πιο κοντά στην άγνοιά μας

Όλη μας η άγνοια μας φέρνει πιο κοντά στο θάνατο

Που είναι η ζωή που χάσαμε καθώς ζούμε;

Που είναι η Σοφία που χάσαμε μέσα στη γνώση;

Που είναι η Γνώση που χάσαμε μέσα στην πληροφορία;

Σημείωση

Η φωτογραφία στην αρχή του κειμένου δεν έχει σκοπό να θίξει τη συγκεκριμένη φαρμακευτική εταιρεία ή γενικά την ιατρική βιομηχανία, μιας και στην ίδια θέση θα μπορούσε να ήταν το όνομα οποιασδήποτε άλλης εταιρείας, φαρμακευτικής ή όχι, αλλά να εκφράσει το κλίμα των συνεδρίων. Άλλωστε, τα περιλαίμια με ονοματεπώνυμο εταιρειών μόνοι μας τα φορέσαμε. Μόνοι μας θα πρέπει να τα βγάλουμε όσο γίνεται συντομότερα.

Αναφορές

1. Moynihan R. Key opinion leaders: independent experts or drug representatives in disguise? BMJ, 2008;336(7658):1402-1403 

2. John P. A. Ioannidis. Are Medical Conferences Useful? And for whom? JAMA, 2012 – Vol 307, No. 12  

3. Green M. Are international medical conferences an outdated luxury the planet can't afford? Yes. BMJ, 2008; 336(7659):1466

4. Ευτύχιος Βορίδης. «Στον γιατρό να πηγαίνεις μόνο με φορείο». Συνέντευξη στην εφημερίδα «Καθημερινή», στις 21/05/2006

5. Δημήτρης Κρεμαστινός. «Περιορισμός σπατάλης χωρίς έκπτωση ποιότητας». Συνέντευξη στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», στις 23/09/2012  

http://ntellos.gr/index.php/arthra/iatriki-ekpaideusi/iatrika-sinedria-i-siopi-ton-giatron